Old Nellie Pipes: Joe Nelson'ın Wisconsin Atölyesi

Old Nellie Pipes, Amerika Birleşik Devletleri'nin Wisconsin eyaletinde, Fond du Lac ilçesindeki bir çiftlik evinin atölyesinde çalışan Joe Nelson'ın kendi eliyle ürettiği pipolara verdiği addır. Nelson pipoya, ahşapla geçirdiği uzun bir ömrün sonunda gelmiş bir zanaatkârdır; bu yüzden markası, bir fabrika geleneğinden çok tek kişilik bir tezgâhın hikâyesi olarak okunur.

Marangozluktan Tezgâha

Nelson'ın briar ile tanışması 2005'e tarihlenir; pipo o tarihte, arkasında kırk yılı aşkın bir ahşap geçmişi olan bir ustanın uğraş listesine eklenen son iş olmuştur. Chicago'da düzenlenen büyük pipo buluşmasına katılması, bu ilgiyi süreklilik kazanmış bir üretime çeviren dönüm noktası olarak anılır; Nelson zamanla hem çalgı hem pipo yapımını tam zamanlı işi hâline getirmiştir.

Önceki yılların birikimi iki koldan gelir. Nelson yarı profesyonel olarak ısmarlama dolap ve mobilya üretmiş, oturduğu yüz yirmi yıllık çiftlik evini kendi elleriyle yenilemiştir. 1995'te telli çalgı yapımcılığına (lutiye) yönelmiş, 1998 başında atölyesini bu iş için donatarak çalgı yapımına ve onarımına başlamıştır. Ağırlığı çelik telli akustik gitarlara vermesi, sonradan piposuna geçen ölçü ve bitiş anlayışının kaynağı sayılır.

İşçilik ve İmza

Old Nellie pipoları, ticaret kayıtlarında ve estate listelerinde keskin çizgileri, sap ile ağızlık arasındaki hassas geçişleri ve temiz bitişleriyle anılır. Bu titizlik, gitar yapımcılığının milimetrik oturma alışkanlığına bağlanır. Nelson'ın en çok bilinen ayrıntısı, ağızlığa yerleştirdiği yanardöner sedef (abalone) kakmadır; bu da doğrudan çalgı yapımcılığından ödünç alınmış bir süsleme yöntemidir. Ağızlık malzemeleri arasında bu tür kakmalar, sert kauçuk üzerine oyularak yerleştirildiğinde hem bir imza hem de bir işçilik göstergesi sayılır.

Üretim, klasik İngiliz-Amerikan repertuvarının çevresinde döner. Piyasada dolaşan örnekler arasında billiard, lovat, dublin, brandy ve bulldog biçimleri sayılabilir. Yüzey işlemi bakımından düz (smooth), kumlanmış ve rustik bitişlerin tümü kullanılmıştır; kumlama, 2000'li yıllarda Amerikan kumlama okulunun yükselişiyle birlikte pek çok Amerikalı ustada olduğu gibi Nelson'ın da sık başvurduğu bir yol olmuştur.

Damgalar ve Kapsam

Pipolar "Old Nellie Pipes" ibaresiyle damgalanır. Satıcı kayıtlarında pipolara eşlik eden üç harfli kodlara rastlanır; bunların yüzey ve sınıf ayrımını gösterdiği anlaşılmakla birlikte, yapımcının açıkladığı tam bir derecelendirme tablosu bilinmemektedir. Üretim tek kişilik bir atölyeye dayandığı için yıllık sayı sınırlıdır ve pipolar ağırlıklı olarak Amerika'daki pipo buluşmaları ile birkaç uzman satıcı üzerinden dolaşıma girmiştir.

Old Nellie, geniş bir üne ulaşmış bir marka olmaktan çok, artisan pipo anlayışının Amerika'daki tipik örneklerinden biridir: başka bir zanaattan gelen bir ustanın, edindiği el terbiyesini briara uygulamasıyla ortaya çıkmış küçük ölçekli bir üretimdir.