Ozgur Pipe

Ozgur Pipe, Eskişehir merkezli bir Türk lüle taşı piposu üreticisidir; adı yurt dışı yazışmalarında ve alan adında Türkçe harfler düşürülerek yazılır. Firma kendi tanıtımında 2008'den bu yana taş oymacılığıyla uğraştığını, kadrolu oymacılarının yanı sıra dışarıdan usta oymacılarla da çalıştığını bildirir. Marka hakkındaki bilginin çoğu bu beyana ve arşivlenmiş satış sayfalarına dayanır; kurucusunun adı bağımsız kayıtlarda geçmez.

Kullandığı taş

Firma, ürünlerinin tamamının blok lüle taşından yontulduğunu belirtir; yani kırıntı ve talaşın bağlayıcıyla preslenmesiyle elde edilen malzemeden değil, ocaktan çıktığı gövde hâlinde işlenen taştan. Beyanına göre kullandığı bloklar Türkmentokat, Karatepe ve Margı taşıdır ve bunlar "Sarısu" adıyla anılan sınıfa girer.

Bu adlar yörenin gerçek ocaklarına karşılık gelir. Jeoloji yazınında Türkmentokat ile Karatepe arasındaki yumrulu sepiyolit yatakları Sarısu Ocakları diye anılır; Margı da bölgenin bilinen çıkarma noktalarındandır. Saha kayıtlarına göre taş, otuz kırk metre derinlikte elle açılan dar kuyulardan çıkarılır ve hangi kuyudan pipoluk bir blok geleceği kazı bitmeden kestirilemez. Firmanın hangi ocaktan, hangi aracıyla taş aldığı açıklanmamıştır; bu ayrıntı Eskişehir lüle taşı oymacılığında çoğu zaman atölyenin kendi bilgisi sayılır.

Katalog ve çalışma düzeni

Arşivlenen site kayıtlarına göre ürünler klasik biçimler, hayvan figürleri, insan figürleri, ağızlıklar ve yedek hazneler başlıkları altında toplanmıştı. Klasik tarafta billiard gibi standart kalıplar; düz (smooth), kafes oymalı (lattice) ve rustik yüzey işlemleriyle sunuluyordu. Bir bölüm modelde hazne ile ağızlığın birleştiği yere 925 ayar gümüş bilezik geçirilmiş, bazılarına 9 mm filtre yuvası açılmıştı. Figürlü işler kabartma çiçek bezemelerinden hayvan başlarına ve dönem kıyafetli insan büstlerine uzanıyordu.

Katalogda ayrıca "Kenan" adlı bir usta oymacıya ayrılmış müstakil bir bölüm bulunuyordu. Tek bir tezgâhın imzasından çok, farklı ellerin işini tek ad altında derleyen bu yapı, Türkiye'de usta atölyesiyle fabrika üretimi arasında kalan yaygın bir çalışma biçimidir.

Falcon ve Kirsten hazneleri

Markayı benzerlerinden ayıran yan, metal gövdeli pipo sistemlerine yedek hazne üretmesidir. Falcon ve Kirsten, haznesi sökülüp değiştirilebilen alüminyum saplı pipolardır; Falcon'da herhangi bir hazne herhangi bir sapa vidalanabildiği için kullanıcı tek sapla birçok biçim arasında geçebilir. Bu sistemlerin özgün hazneleri çoğunlukla briyardan yapılır. Ozgur Pipe aynı diş ölçüsüne uyacak biçimde lüle taşından hazne yontmuş ve kataloğunda bu ürünlere iki ayrı başlık ayırmıştır.

Kayıtların sınırı

İnternet arşivi kayıtları sitenin 2014-2018 arasında düzenli güncellendiğini gösterir. Sonraki yıllarda kayıtlar seyrekleşir; 2020'li yılların ortasında alınan kopyalar ise sayfa içeriği yerine doğrulama ekranına düşer. Firmanın üretimi bugün hangi ölçekte sürdürdüğü açık kaynaklardan saptanamamaktadır. Bu tablo Eskişehir için alışılmadık sayılmaz: kentte üretimin önemli bir bölümü birkaç kişilik tezgâhlarda yürür ve bu tezgâhların çoğu kalıcı bir marka kimliği bırakmadan kurulup dağılır.