Pedro Ferrizzo

Pedro Ferrizzo, Uruguay'da çalışan ve pipolarını briar yerine yerel bir ağacın kökünden, üstelik hiçbir tezgâh makinesine başvurmadan yontan bir ustadır. Adı pipo camiasında dolaşsa da hakkında yayımlanmış künye bilgisi son derece azdır: doğum yılı, atölyesinin bulunduğu yerleşim ve üretime başlama tarihi bağımsız kaynaklarla doğrulanamamaktadır. Bu yüzden Ferrizzo, ürünleri ortada olduğu hâlde biyografisi eksik kalan yapımcılar arasında sayılır.

Malzeme: Coronilla Kökü

Ferrizzo'nun neredeyse tüm işlerinde kullandığı ahşap, botanik adıyla Scutia buxifolia olan coronilladır. Bu dikenli, bodur ağaç Güney Brezilya, Kuzey Arjantin ve Uruguay'ın tepelik alanlarıyla ırmak kıyısı ormanlarında yetişir. Gövdesi yılda yalnızca iki milimetre kadar kalınlaşır; bu yavaş büyüme, ağır ve yoğun bir odun ortaya çıkarır. Bölgede ağacın uzun süre daha çok yakacak olarak değerlendirilmesi de aynı yoğunlukla ilgilidir. Ustanın tercih ettiği kısım, ırmak yatağı çekildiğinde açığa çıkan köklerdir. Bu kökler açık havada, hava koşullarının ve ırmağın taşıdığı minerallerin etkisi altında yıllar içinde yaşlanır; oymacılıkta aranan sertliği de bu yavaş olgunlaşmaya borçlu sayılırlar. Anlatıldığına göre Ferrizzo, kökleri insan etkisinden uzak noktalarda kendisi toplar. Ahşabın ısıya karşı kararlı davrandığı ve çatlamaya direndiği bölgesel bir kanaat olarak aktarılır; bu nitelikler laboratuvar ölçümlerine değil, kullanıcı gözlemine dayanır. Coronilla, briar dışındaki kâse ahşapları arasında dar bir coğrafyaya bağlı kaldığı için pek bilinmez; benzer örnekler alternatif ağaçlar ve briar dışı ahşaplar maddelerinde ele alınır.

Yöntem ve Biçim

Ferrizzo'nun çalışma düzeni, seri üretimin tersine kurulmuştur. Kâse ile sapın biçimlendirilmesinde torna, freze veya bantlı zımpara kullanılmaz; iş, düz bir ustura ağzı ve giderek incelen zımpara kâğıtlarıyla yürütülür. Tek makine, duman kanalını açmakta kullanılan küçük bir el matkabıdır. Cila aşaması da atölye dışına çıkmaz: usta, arı reçinesinden kendi hazırladığı doğal mumu kullanır.

Bu yöntem biçimi doğrudan belirler. Kalıba sadık klasik şekiller yerine, kökün kendi damarını izleyen figüratif kâseler ortaya çıkar. Ferrizzo'nun tasarımlarının antropolojiden, bölgenin coğrafyasından ve ahşabın doğal deseninden beslendiği belirtilir; Avrupa kökenli bir aileden gelmesine karşın işlerinde kıtanın yerli oymacılık geleneğine yakınlık kurduğu söylenir. Sonuç, kullanılabilir bir pipo olduğu kadar tekil bir küçük heykel sayılır.

Kayıtların Durumu

Ferrizzo hakkındaki bilgiler bugün büyük ölçüde ustanın kendi tanıtım sayfasına ve pipo ansiklopedilerindeki kısa girdilere dayanır. Bu girdilerde tarih, seri adı veya damga biçimi verilmez; pipolarda tutarlı bir damga düzeni bulunduğuna dair bir kayıt da yoktur. Dolayısıyla eserlerin tarihlendirilmesi şimdilik yalnızca biçim ve malzeme üzerinden yapılabilmektedir. Başvurulan ansiklopedi girdisi de kendi üzerinde "bilgi eksik" uyarısı taşır; ustanın kendi adına bir internet sitesi bulunduğu görülmekle birlikte sayfanın içeriği bu derleme sırasında incelenememiştir. Buradaki anlatımın önemli bir bölümünün, bağımsız bir araştırmaya değil ustanın kendi tanıtım metnine dayandığı akılda tutulmalıdır.