Peretti (L.J. Peretti Co.)

Peretti, Boston'daki L.J. Peretti Co. adlı tütüncünün kendi adıyla sattığı pipo ve tütün harmanlarının markasıdır. Dükkân 1870'te, Lugano'dan Amerika'ya göç eden Libero Joseph Peretti tarafından açılmıştır; kayıtlara göre Amerika Birleşik Devletleri'nde hâlâ faaliyette olan en eski ikinci tütüncüdür ve bu sıralamada yalnızca 1857 tarihli Iwan Ries & Co. önündedir.

Puro atölyesinden pipo tezgâhına

İşin ilk hâli pipoyla değil puroyla ilgiliydi. Kurucu, Boston'un North End semtinde açtığı dükkânda kendi harmanladığı puroları satıyordu; 1892'de Park Square'de kurulan atölyede elli kadar sarıcı çalışmış, burada kırk yılı aşkın süre boyunca Küba yaprağından puro sarılmıştır. Piponun ağırlık kazanması ikinci kuşakta, kurucunun oğlu ve dükkânda "Binbaşı" (The Major) lakabıyla anılan Joseph Peretti döneminde olmuştur. Pipo tütünü harmanlamaya bu dönemde başlanmış, dükkânın ilk İngiliz tarzı harmanı — yani ağırlıklı olarak Latakia içeren karışım — bu yıllarda "British" adıyla raflara çıkmıştır. Aynı dönemde dükkân, İrlanda'dan getirilen Peterson pipolarının Boston'daki tek satıcısı olmuş, bu ayrıcalık mağazanın pipo tarafındaki itibarını pekiştirmiştir. Pipedia'daki kayda göre dükkânda pipo üretimi 1920'lerde başlamış, üçüncü kuşaktan Robert A. Peretti 1938'den itibaren bu işi kendi eliyle sürdürmüştür.

Şirketin bir dönem şehrin iş merkezinde birden çok şubesi vardı. Massachusetts Avenue'deki mağaza, 1950'lerin ortasında otoyol çalışması nedeniyle kapanmış; işletme bugün Boston Common'ın yanı başındaki Park Square dükkânında tek çatı altında toplanmıştır.

Pipolar ve harmanlar

Peretti damgalı pipolar tek bir atölyenin imzasını taşımaz; dükkânın kendi adına yaptırdığı ve kendi tezgâhında elden geçirdiği briyar pipolardır. Ağırlıklı olarak sade, klasik ölçülerdeki biçimler tercih edilmiş, düz cilalı örneklerin büyük bölümü boyasız ya da açık tonda bırakılmıştır; bu tercihin gerekçesi olarak ağacın kullanıldıkça kendiliğinden koyulaşması gösterilir. Bu yönüyle Peretti, aynı şehirde uzun yıllar rakip olan Ehrlich's gibi, ürününü kendi vitrini üzerinden tanımlayan bir "dükkân markası" sayılır.

Markanın asıl ünü ise tütün tarafındadır. Anlatılana göre ikinci kuşakta 1939'da hazırlanan Şükran Günü harmanı, dükkânın mevsimlik geleneklerinden biri hâline gelmiştir. İkinci Dünya Savaşı'nın ardından işin başına geçen Robert Peretti ise seksenin üzerinde ev harmanı oluşturmuş, 2019'daki ölümüne kadar harmancılığıyla anılmıştır. Bu harmanlar dükkânın kendi adını taşır ve Park Square'deki tezgâhta hazırlanır; markanın adının pipo camiasında ilk akla getirdiği şey de tekil bir pipo modeli değil, bu harman listesidir. İşletme daha sonra aile dışına geçmiş, yönetimi uzun yıllar dükkânda çalışmış olan Stephen Willett üstlenmiştir.

Bugün

Şirket 2020'de yüz ellinci yılını doldurmuş, bu vesileyle kuruluş tarihini anan özel bir harman çıkarmıştır. Peretti adı, bugün Amerikan pipo kültüründe tek bir usta atölyesinden çok, kesintisiz işleyen bir tütüncü geleneğinin adı olarak anılır.