Samuel McLardy
Samuel McLardy, on dokuzuncu yüzyılın ikinci yarısında Manchester'da kurulan ve dönemin en büyük İngiliz kil pipo üreticilerinden biri hâline gelen firmadır. Şirkete adını veren Samuel McLardy 1842'de Glasgow'da doğmuş, pipo da üreten bir tütüncünün oğlu olarak mesleği baba dükkânında öğrenmiştir. Yirmili yaşlarının başında Manchester'a taşınarak kendi işini kurmuş, kayıtlara göre 1865'i kuruluş yılı olarak benimsemiştir.
Miller Street'ten Shudehill'e
Firmanın ilk adresi Manchester'da Miller Street 16 numaradır; küçük bir imalathane olarak başlayan yer 1880'e gelmeden fabrika ölçeğine ulaşmıştır. 1890'da Shudehill 67 numaraya taşınan işletme, burada 1910'ların ötesine uzanan bir süre boyunca çalışmayı sürdürmüştür. Şirketin son yıllarındaki adresi ise, tasfiye kaydından anlaşıldığı kadarıyla, Swan Street 20 numaradır.
Üretim ölçeği, kil pipo sanayisinin altın çağına dair iyi bir fikir verir. 1895 dolaylarında fabrikanın beş yüzü aşkın kalıba sahip olduğu, bu kalıpların verimli kullanılması hâlinde yıllık üretimin beş milyon pipoyu bulabileceği belirtilir. Bu rakam, aynı yıllarda Gouda'daki büyük Hollanda üreticilerinin kapasitesiyle karşılaştırılabilir düzeydedir.
Ürün yelpazesi ve damgalar
Dönemin üretici kataloglarında McLardy imzalı çok sayıda kil model sergilenir; firmanın beş yüzü aşkın kalıbı, kâse biçimi ve sap uzunluğu bakımından geniş bir çeşitlilik anlamına gelir. Kil ana iş kolu olsa da üretim onunla sınırlı kalmamıştır: gümüş montürlü su kabağı (calabash) pipoları da firmanın adını taşır. Bilinen bir örnekte gümüş bileziğin damgaları Birmingham ayar dairesini ve 1907 tarih harfini gösterir; bu tür pipolarda kâse geleneksel olarak lüle taşı ile astarlanır.
Üretici işareti olarak üçgen bir kartuş içine yerleştirilmiş "S Mc L" harfleri kullanılmıştır. Gümüş montürlü örneklerde bu işaretin yanında İngiliz ayar damgaları bulunduğundan, parçalar yıl düzeyinde tarihlenebilir. Britanya sanayi ve ticaret kayıtlarının pipo araştırmasında nasıl kullanıldığı için Grace's Guide maddesine bakılabilir.
Gerileme ve tasfiye
Yirminci yüzyıl başında kil piponun yerini giderek briyar aldıkça McLardy de yön değiştirmek zorunda kalmıştır. Düşen gelirleri dengelemek için ürün yelpazesi pipo dışına genişletilmiş, firma zamanla bir imalatçıdan çok ticaret evine benzemiştir. Birinci Dünya Savaşı'nın daralttığı pazar, kil pipoya ilginin sönmesi ve 1929 borsa çöküşünün ardından gelen mali sarsıntı işletmeyi ayakta tutamayacak duruma getirmiştir.
Sonun resmî kaydı The London Gazette'de yer alır: 13 Ocak 1930'da Manchester'da Swan Street 20 numarada toplanan olağanüstü genel kurul, şirketin gönüllü olarak tasfiyesine karar vermiş ve bir tasfiye memuru atamıştır. Böylece altmış beş yıllık bir imalat geçmişi kapanmış oldu. Bugün McLardy adı, koleksiyonlarda ve arkeolojik kazılarda çıkan damgalı sap parçaları sayesinde İngiliz kil pipo sanayisinin son büyük dönemini belgeleyen adlardan biri sayılır.