Samvel Mirijanyan

Samvel Mirijanyan, Ermenistan'da tek başına çalışan ve yılda yalnızca birkaç düzine pipo çıkaran bağımsız bir ustadır. Ermenistan'ın briyar pipoculukta köklü bir sanayi geleneği bulunmadığı için ülkedeki üretim büyük ölçüde onun gibi tekil atölyelere dayanır. Mirijanyan'ın hakkında bilinenlerin neredeyse tamamı kendi kaleme aldığı kısa tanıtım metninden gelir; bağımsız yayınlarda usta hakkında ayrıntılı bir kayda rastlanmaz. Pipo yapımına doğrudan başlamamış, uzun yıllar kuyumculuk yaptıktan ve eski pipoları onardıktan sonra kendi gövdelerini üretmeye geçmiştir.

Atölyenin ölçeği ve malzemesi

Mirijanyan'ın verdiği rakama göre atölyeden yılda 10 ila 20 pipo çıkar. Bu, her parçanın baştan sona tek elden biçimlendirildiği tezgâhlarda alışılmış bir hacimdir ve fabrika üretimiyle kıyaslanacak bir düzen değildir. Briyarını tek bir bölgeden almaz; İtalya, Kıbrıs, Korsika ve İspanya gibi birbirinden farklı yetişme koşullarına sahip ülkelerin bloklarıyla çalıştığını söyler. Blokların menşeine göre damar dokusu ve sertlik değiştiği için briyar bloğu tedariki küçük atölyelerin üzerinde durduğu bir konudur; birden çok kaynağa dayanmak tek bir tedarikçinin dalgalanmasına bağlı kalmamayı da sağlar. Belirli bir model serisi ya da yayımlanmış bir damga düzeni bilinmez; pipolar seri numarasıyla değil, tek tek biçimlendirilmiş parçalar olarak anılır. Gövde dışındaki parçalarda ağırlığı doğal malzemelere verdiğini belirtir. Ağızlık malzemeleri arasında ebonit ve boynuz gibi elde işlenebilen seçenekler, bu ölçekteki tezgâhlarda yaygın tercihlerdir.

Kuyumculuktan gelen alışkanlıklar

Ustanın kendi anlatımına göre asıl eğitimi zirai bilimler alanındadır; üniversite yıllarında ailesinin yönlendirmesiyle bir zanaat öğrenmeye karar vermiş ve 1980'de kuyumculuk ile gümüş işçiliği dersleri almaya başlamıştır. 2000'li yılların başında geçimini kuyumculukla sağlar hâle gelmiş, aynı yıllarda eski pipoları toplayıp onarmaya yönelmiştir. Restorasyon uğraşı zamanla ahşabın yanı sıra ebonit, boynuz ve kemiğin davranışını inceleyen sürekli bir denemeye dönüşmüş, farklı dönemlerin ve ülkelerin yöntemlerini karşılaştırma imkânı vermiştir. Onarımdan üretime geçmek, dünyaya yayılmış bağımsız pipo ustaları arasında sık görülen bir güzergâhtır.

Biçim arayışı

İlk pipo denemesi tek bir briyar bloğuyla, kayıtlara göre 2010'ların ikinci yarısında yapılmıştır. Mirijanyan, metal işçiliğinden gelen alışkanlıkların bu geçişi kolaylaştırdığını söyler. Kuyumculukta olduğu gibi pipoda da bitirişin pürüzsüzlüğüne, hatların kesintisiz okunmasına ve parçanın elde bıraktığı ağırlık hissine öncelik verdiğini belirtir. Kendi ifadesiyle aradığı şey, görünüşle kullanım rahatlığı (ergonomi) arasında kurulacak dengedir; bu arayışın izi oranlarda, biçimde ve renk tercihlerinde sürülebilir. Ustanın üslubuna dair bu değerlendirmeler bağımsız bir eleştiriye değil, yine kendi beyanına dayanır.