Sturgill

Sturgill, Ohio'da yaşayan ahşap oymacısı Ken Sturgill'in bir on yıl boyunca sürdürdüğü küçük ölçekli pipo üretimine verilen addır. Marka, bir atölyeden çok tek bir zanaatkârın adıyla anılır; üretim hiçbir zaman seri ölçeğe çıkmamış, Sturgill'in daha geniş ahşap işçiliği uğraşının bir kolu olarak kalmıştır.

Zanaattan pipoya

Ahşap oymacılığı Sturgill için gençliğinden beri süregelen bir uğraştı; 1979 bu ilginin amatör düzeyden çıkıp düzenli bir işe dönüştüğü yıl olarak anılır. Elindeki ilk ciddi konu briyar (funda kökü) pipoydu. Kayıtlara göre bölgesinde katıldığı üç yarışmadan birincilikle dönmüş, aynı yıllarda bir pipo ve tütün dükkânı işleterek zanaatın hem tezgâh hem de vitrin tarafını yakından görmüştür. 2003 tarihli bir Amerikan pipo yapımcıları listesi Sturgill adını Middletown, Ohio ile birlikte anar; bu kayıt üretimin yapıldığı bölgeyi bağımsız biçimde doğrulayan tek belgedir.

Sturgill'in çalışma biçimi, briyar kütüğünü el aletleriyle biçimlendiren Amerikan bireysel oymacı geleneğine yakındır. Bu gelenek, aynı yıllarda ülkenin farklı köşelerinde tek başına çalışan pek çok ismi kapsar; Lester C. Garlow gibi adları bugün ancak arşiv kayıtlarından izlenebilen ustalar bu halkanın parçasıdır. Böyle atölyelerde üretimin elle mi yoksa tezgâhla mı yapıldığı ayrımı da tartışmalıdır; konunun ayrıntısı el yapımı ve makine yapımı tartışması maddesinde ele alınır.

Pipodan uzaklaşma

Pipodan kopuş ani bir karar değil, ilginin başka dallara kaymasının sonucu olmuştur. Önce dükkân kapanmış, 1980'lerin sonuna gelindiğinde pipo yapımı da bırakılmıştır. Ardından gelen dönemde Sturgill'in adı briyarla değil, çok daha geniş bir ahşap repertuvarıyla anılır: numaralanıp imzalanan koleksiyonluk Noel Baba figürleri, bastonlar, kuş evleri ve yem kapları. Zincirli testere ve motorlu aletle oyma denemeleri de bu yıllara düşer; ancak asıl uzmanlığı, bıçak ve oluklu keskiyle ahşaba işlenen yüz motifleridir.

Bu işlerin çoğu atölyede değil, seyirci önünde ortaya çıkmıştır. Sturgill, Ohio merkezli bir tarihî canlandırma topluluğunun kamplarına katılmak için bir çekme karavanı taşınabilir kütük atölyeye çevirmiş, kurulan bu düzende gösteriler ve dersler vermiştir. Oymacılığın seyirlik yanı, onun için üretimin kendisi kadar belirleyici olmuştur.

Bugünkü durumu

Sturgill imzalı briyar pipolar sınırlı sayıda kaldığı için koleksiyoncu çevrelerinde seyrek karşılaşılan parçalar sayılır. Marka, süreklilik taşıyan bir üretim çizgisinden çok, Amerikan bireysel pipo yapımcılığının 1980'lerdeki dağınık haritasında kısa ömürlü bir başlık olarak anılır. Ustanın sonraki yıllarda ara ara pipoya döndüğü anlatılsa da bunun düzenli bir üretime dönüştüğünü gösteren bir kayıt bulunmamaktadır.