Wiley (Randy Wiley)

Wiley, Amerikalı pipo ustası Randy Wiley'nin kendi adıyla imzaladığı pipoların markasıdır. Wiley'nin zanaatla ilk teması pipo üzerinden değil ahşap oymacılığı çıraklığı üzerinden olmuş; 1970'lerde pipoya geçmiştir. Florida'daki bir pipo imalathanesinde iki yıl çalıştıktan sonra, yirmi beş yaşındayken kendi tezgâhını açmıştır. Kayıtlara göre atölye Florida'nın Riverview kasabasında bulunmakta ve yılda yaklaşık bin pipo çıkarmaktadır; bu rakam, tek kişilik bir tezgâh için yüksek sayılır. Wiley, savaş sonrası ABD'sinde fabrika üretiminin dışında kalan bağımsız atölyeciliğin tanınır adlarından biri kabul edilir.

Biçim anlayışı

Wiley'nin işleri ağırlıkla serbest biçim (freehand) kategorisine girer. Usta, zaman zaman klasik kalıplara yaklaşan parçalar yapmışsa da, gövdenin ana hattını çoğunlukla elindeki kütüğün damarına bakarak belirler; şekil önceden seçilmiş bir kalıba değil, briyarın kendi dokusuna göre ortaya çıkar. Bu yüzden aynı adı taşıyan iki parça birbirinin kopyası olmaz. Atölye hem plato (plateau) hem de ebauchon kütük kullanır; plato yüzeyin bırakıldığı parçalarda kökün doğal kabuğu tepe kenarında görünür durur.

Yüzey işlemleri ve yağ kürü

Markayı ayırt eden ilk tercih, bir olumsuzlamadır: Wiley kumlama (sandblast) yapmaz. Elinden çıkan gövdeler ya düz bitirilir ya da döner uçlu bir el aletiyle sığ biçimde kabartılır (rustication); Old Oak adıyla anılan işlerde bu doku iri ve sert hatlı bir kabuğa dönüşür. Düz bırakılacak bir gövdede kum çukuru çıkarsa yaygın çözüm bütün yüzeyi dokulandırmaktır; Wiley'nin bunun yerine yalnızca kusurun üstüne bir tüy motifi oyduğu, böylece damarı örtmediği aktarılır.

Atölye ayrıca kütüğü sıcak yağla işleyen az sayıdaki adresten biri olarak anılır. Yağ kürü, kürleme uygulamaları içinde seyrek başvurulan bir yol sayılır; hem rengi hem de içim karakterini etkilediği kabul edilir. Ustanın yağ kürünü izleyen zımpara ve bitirme ayrıntılarını paylaşmadığı belirtilir. Bu aşamaların pipo yapımının genel akışındaki karşılıkları bilinse de, sonucu belirleyen büyük ölçüde ustanın kendi el alışkanlığıdır.

Ağızlıklar

Ağızlıkların büyük çoğunluğu akriliktir; satıcı kayıtlarına göre bir bölümünde ebonit de kullanılmıştır. Ağızlık malzemeleri içinde akriliği ayıran, rengi solmadan taşıyabilmesidir. Wiley bu imkânı olabildiğince zorlar: canlı renkli, kimi zaman burgulu ağızlıklar markanın alameti hâline gelmiştir. Koyu gövdeyle parlak ağızlık arasındaki karşıtlık, bu pipoları uzaktan tanınır kılan başlıca unsur sayılır.

Galleon, Patina, Feather Carved ve Old Oak adları, ayrı birer üretim hattından çok belirli bir bitirme ve doku tercihini anlatır; bu adlandırma büyük ölçüde satıcı kataloglarında yerleşmiştir.