Bulldog ve Rhodesian
Bulldog ve Rhodesian, klasik pipo şekilleri arasında ilk bakışta tanınan bir ikilidir. Her ikisinin de gövdesi, tabanları birbirine yaslanmış iki koniyi andırır ve gövdenin en geniş yerini çoğunlukla bir veya iki oyma çizgi (beadline) dolanır. İki şekli birbirinden ayıran ölçütler ise öteden beri tartışılır; bu yüzden ikisi çoğunlukla tek başlık altında, karşılaştırmalı olarak ele alınır.
Çift koni gövde ve oyma çizgiler
Şeklin karakterini veren, lülenin (bowl) geometrisidir: alt bölüm yukarı doğru genişleyen, üst bölüm ise ağza doğru daralan birer koni oluşturur. İki koninin buluştuğu en geniş hat, çevresini dolanan oyma çizgilerle vurgulanır. Bu çizgiler yalnızca süs sayılmaz; koni birleşimini belirginleştirir. Genellikle tornada açılan bu hatların temiz ve simetrik işlenmesi, özellikle el yapımı pipolarda ustalık göstergesi kabul edilir. Billiard şeklinin sakin silindirine karşılık çift koni gövde keskin hatlı, âdeta mimari bir görünüm sunar. Gövde bölümlerinin adlandırılması için pipo anatomisi maddesine bakılabilir.
Hangisi Bulldog, hangisi Rhodesian?
En yaygın modern uzlaşı, boynun (shank) kesitini esas alır:
Ölçüt |
Bulldog |
Rhodesian |
|---|---|---|
Boyun kesiti |
Elmas (diamond) |
Yuvarlak |
Lüle duruşu |
Daha dik ve ince |
Daha basık ve dolgun |
Bulldog tipik olarak hafif öne eğik lüle ve elmas kesitli eyer biçimli (saddle) ağızlıkla yapılır. Bazı tanımlarda ise kesit yerine gövdenin duruşu esas alınır ve bükük olan Rhodesian sayılır. Ancak şu nokta önemlidir: "Elmas boyun Bulldog, yuvarlak boyun Rhodesian" kuralı bir gelenek uzlaşısıdır, tarihî bir standart değildir. Pipo şekil adları hiçbir dönemde resmî biçimde standartlaşmadığından, geçmişte kimi üreticiler her iki biçime de "Bulldog", kimileri "Rhodesian" demiştir; tartışma pipo camiasında bugün de sürmektedir.
Köken ve adlandırma
Şekil, 19. yüzyıl sonunda İngiliz pipo üretiminde ortaya çıkmıştır. "Rhodesian" adının, dönemin Britanya kolonisi Rodezya'ya (bugünkü Zimbabve ile Zambiya) gönderme yaptığı kabul edilir; ancak adın ilk kez ne zaman ve kimin tarafından kullanıldığı belgelenememiştir. Afrika'nın güneyiyle bağlantılı adlandırma modası, aynı dönemin Oom Paul şekline de yansımıştır. 20. yüzyıl başında her iki biçim, Dunhill, Comoy's of London ve GBD gibi İngiliz markalarının katalog klasikleri arasına girmiştir; Dunhill'in eski şekil numaralandırma sisteminde Bulldog kodlarının ayrı bir grup oluşturması, şeklin katalog geleneğindeki ağırlığını gösterir.
Günümüzde çift koni gövde, hemen her fabrikanın ve zanaatkârın kendi yorumunu kattığı bir klasik sayılır: düz, bükük, uzun boyunlu ya da basık sayısız çeşitlemesi yapılmaktadır. Hangi adla anılırsa anılsın, oyma çizgili çift koni siluet, pipo tasarımının en kalıcı imzalarından biri olmayı sürdürmektedir.