Clubb: Toronto'dan Los Angeles'a Bir Tütüncü Adı

Clubb, pipo tarihine bir imalatçı markası olarak değil, bir tütüncü adı olarak geçer. Aynı ad iki ayrı dükkâna işaret eder: 1878'de Toronto'da kurulan A. Clubb & Sons ve 20. yüzyılın ilk yarısında Los Angeles'ta çalışan aynı unvanlı işletme. Bu ad, pipo koleksiyonculuğunda gövdedeki bir imza gibi değil, bir dağıtım izi gibi okunur; yani pipoyu kimin yaptığını değil, hangi tezgâhtan geçtiğini anlatır.

Toronto: A. Clubb & Sons

İşletme 1878'de Toronto'da kurulmuş ve uzun yıllar 49 King Street West adresinde çalışmıştır. Puro, tütün ve tütün içme gereçleri satan tam donanımlı bir tütüncüydü. Kendi adına pipo imal etmekten çok, dönemin tanınmış İngiliz üreticilerinin ürünlerini kendi damgalı kutularıyla birlikte satıyordu; bu, 19. yüzyıl Kuzey Amerika perakendesinde alışılmış bir düzendi.

Adın bugüne kalan en somut kanıtı da tam olarak buradadır: dükkân damgasını taşıyan orijinal kutular içinde günümüze ulaşan pipolar. Bilinen örneklerden biri, kutusunun dışında "A Clubb & Sons / 49 King St West Toronto" yazan ve içinde 1876 tarihli bir BBB piposu bulunan Viktorya dönemi takımıdır. Böyle bir kutu, briyar pipoların Atlantik'i hangi ticari kanallardan geçerek aştığını tek başına belgelediği için küçük bir arşiv değeri taşır.

Los Angeles'taki dükkân

Aynı ticari ad, 20. yüzyıl başında ABD'nin batı kıyısında görülür. Los Angeles'ta Pershing Square'e bakan bir konumda, West Sixth Street üzerinde çalışan A. Clubb & Son adlı puro ve tütün dükkânının 1914 ile 1937 arasında faal olduğu aktarılır. Bu dükkâna dair bilinenlerin neredeyse tamamı ticari kayıtlardan değil, kutu etiketi ve kibrit kapağı gibi basılı efemera üzerinden derlenmiştir. Kent merkezinde, meydana bakan bir tütüncü olması dönemin tipik konumlanmasına uyar.

Kayıtların sınırı

İki dükkânın paylaştığı unvan, aralarında bir aile bağı bulunduğunu düşündürür; ancak bu bağ belgelenmiş değildir. Toronto işletmesinin batıya bir şube mi açtığı, ailenin bir kolunun mu göç ettiği, yoksa adın yalnızca devralınmış mı olduğu bugünkü kayıtlarla ayırt edilemiyor. İki dükkâna ilişkin tarihler de farklı ikinci el derlemelerde tutarsız biçimde verilmektedir; bu yüzden yukarıdaki aralıklar kesin değil, kayıtların bildirdiği haliyle anlaşılmalıdır.

Clubb bu hâliyle bir marka tarihçesinden çok, ticari arşivin sustuğu yerde koleksiyon nesnelerinin kaynak hâline geldiği örneklerden biridir. Elde kalan kutu, damga ve etiket, kaybolmuş bir perakende ağının okunabilen son parçalarıdır. Bir pipoyu değerli kılan şeyin yalnızca imalatçısı olmadığını, onu satan tezgâhın da hikâyenin parçası sayıldığını gösteren maddelerden biri olarak anılır.