top of page
< Back

Pipo Kitapları ve Yayınları

Pipo kitapları ve yayınları, bu uğraşın kendi yazılı belleğini oluşturur. Literatür kabaca dört kümeye ayrılır: piponun ve tütünün tarihini anlatan monografiler, tek bir markanın geçmişini belgeleyen çalışmalar, koleksiyonculara yönelik künye ve tarihleme kılavuzları, bir de edebî denemeler ile antolojiler. Yayınların ezici çoğunluğu İngilizcedir, Türkçe telif kaynak yok denecek kadar azdır; bu yüzden konuya ilgi duyan okur çoğu zaman yabancı dilde okumak zorunda kalır.

Erken klasikler

Bu literatürün en eski örnekleri edebiyattan çıktı. İskoç yazar J. M. Barrie'nin 1890 tarihli My Lady Nicotine adlı kitabı, tütünü bırakma çabasını mizahla anlatan kısa denemelerden oluşur; kitapta geçen hayalî "Arcadia" karışımı da sonraki kuşaklarda küçük bir efsaneye dönüşmüştür.

Piponun geçmişini ilk kez sistemli bir araştırma konusu yapan kitap ise Alfred Dunhill'in 1924'te yayımladığı The Pipe Book'tur. Farklı kültürlerin pipo geleneklerini tek ciltte toplayan bu çalışma o tarihten sonra defalarca yeniden basılmış, yazarı da 1925'te Royal Society of Arts üyeliğine seçilmiştir. Dunhill otuz yıl kadar sonra, 1954'te The Gentle Art of Smoking'i de yayımladı. Aynı yıl Georges Herment'in Fransızca aslından çevrilen The Pipe'ı çıktı; pipo seçmek, içmek ve bakımını yapmak üzerine yazılmış erken el kitaplarındandır.

Başvuru kitapları ve bibliyografyalar

Marka ve atölye künyelerini tek ciltte toplama denemelerinin en kapsamlılarından biri, José Manuel Lopes'in Portekizce Cachimbos adıyla yazdığı ve 2005'te İngilizceye Pipes, Artisans and Trademarks başlığıyla çevrilen çalışmasıdır. Richard Carleton Hacker'ın ilk kez 1984'te basılan The Ultimate Pipe Book'u ile koleksiyonculuğa ayırdığı Rare Smoke'u da uzun yıllar başvuru kaynağı sayılmıştır.

Alanın bibliyografyasını kuran isim Ben Rapaport'tur. Schiffer'dan çıkan A Complete Guide to Collecting Antique Pipes (1979) ve Collecting Antique Meerschaum Pipes (1999), antika pipo koleksiyonculuğunun temel metinleri arasında anılır. Rapaport'un 1989'da kendi imkânlarıyla bastığı The Global Guide to Tobacco Literature ise birden çok dilde yayımlanmış tütün ve pipo kitaplarını konu konu tasnif eden bir künye dökümüdür. Yazarın yıllar içinde genişleterek güncellediği bu bibliyografyanın son sürümü bugün Pipedia üzerinden PDF olarak dağıtılmaktadır.

Marka monografileri ve çağdaş anlatılar

Son yirmi yılda tek markaya adanmış ayrıntılı monografiler öne çıktı. Mark Irwin ile Gary Malmberg'in ortak kitabı The Peterson Pipe: The Story of Kapp & Peterson, Peterson firmasının 1865'ten bugüne uzanan serüvenini dönem kataloglarına ve şirkette çalışmış isimlerin öykülerine dayanarak kurar. John C. Loring'in The Dunhill Briar Pipe başlıklı çalışması yalnızca Dunhill pipolarına ayrılmış ilk müstakil kitap sayılır; markanın geçmişini anlatırken damga okumaya dayanan bir tarihleme kılavuzu işlevi de görür. Neil Archer Roan'ın Comoy's Blue RibandComoy's of London markasının aynı adlı serisini şekil, ad ve tarihleme listeleriyle ele alır; sınırlı sayıda basılmıştır. Gary B. Schrier'in The History of the Calabash Pipe'ı ise kalabaş pipo geleneğini kaynağına kadar götürür; sukabağının yetiştirilmesinden markaların ayırt edilmesine kadar geniş bir alanı kapsar.

Zanaatkâr piposunu konu alan kitapların başında Jan Andersson'un çalışmaları gelir: Bo Nordh üzerine kayıtlara göre 2008'de İsveç'te yayımladığı monografi ile modern İskandinav pipoculuğunu atölye atölye tarayan Scandinavian Pipemakers. Rick Newcombe'un In Search of Pipe Dreams (2006) adlı kitabı ve onun devamı Still Searching for Pipe Dreams ise çağdaş koleksiyonculuğu ve yapımcılarla kurulan dostlukları birinci ağızdan aktarır; literatürün daha kişisel damarını temsil eder.

bottom of page