Temperance's Temporal Detective Agency, Finding Time: Tefrika Bir Pipo Kurmacası

Temperance's Temporal Detective Agency, Finding Time, "Professor Stanwell P. Briar" takma adını kullanan bir yazarın Pipedia'da bölüm bölüm yayımladığı kurmaca bir anlatıdır. Bir pipo ansiklopedisinin sayfalarında edebî bir metnin tefrika edilmesi alışılmadık bir durumdur; sayfanın oradaki yerini, kahramanları pipo içen bir romanlar dizisinin devamı olması açıklar. Yayımlanan tek bölüm "Doing Time" başlığını taşır, ikinci bölüm için "yakında" notu düşülmüştür ve sayfa Mayıs 2024'ten bu yana güncellenmemiştir.

Takma Ad ve Seri

Yazarın seçtiği ad pipo meraklısına göz kırpar: Stanwell ile Peterson iki köklü pipo markasının adıdır, "briar" ise pipo yapımının başlıca malzemesi olan funda köküdür. Pipedia'daki yazar sayfasına göre bu adın arkasındaki kişi, Kasım 1988'de çıkarmaya başlayıp 1997'ye kadar sürdürdüğü Agricultural and Mechanical Gazette adlı özel basım gazetenin de yayımcısıdır. Dizinin ilk halkası olan Dirigible Pirates öyküleri önce bu gazetede parça parça çıkmış, sonradan derlenip kitaplaştırılmıştır.

Anlatıların ortak çatısı "Black Hart" adlı kurmaca köy ve onun kütüphanesidir. Kütüphane, kurgu içinde özel bir kulüpten doğmuş; darlık yıllarında müdavimlerin para yerine kitap bırakmasıyla koleksiyonu büyümüş, çalışanları da zamanla kütüphaneciye dönüşmüş bir kurum olarak tanıtılır. Seriye adını veren Tales from the Black Hart kataloglarda 2010'ların ortasına tarihlenir: elektronik basımı 2015, yazarın kendi imkânlarıyla çıkardığı basılı basımı 2017 kaydını taşır. The Revenge of Dr. Minneapolis St. Paul 2019'da yayımlanmış, 2021'de yeniden basılmıştır. Temperance'ın dedektiflik bürosunu konu alan cildin ise kayıtlara göre 2023'ün son aylarında çıktığı belirtilir; bu başlık kütüphane kataloglarında görünmediği için tarihi kesinleştirilememektedir. Finding Time bu son kitabın devamı olarak sunulur.

Anlatının Çerçevesi

Metin, zeplinlerin uçtuğu bir buharlı bilim kurgu evrenini zaman yolculuğuyla birleştirir. "Temporal mechanix" adı verilen uydurma bir bilim dalı, üniversitesi ve profesörleriyle birlikte kurgulanmıştır. İlk bölümde anlatıcı Bran, Black Hart köyünün hapishanesinde tutulmaktadır; Temperance ile ekip arkadaşları onu yeni bir soruşturma için almaya gelir. Soruşturmanın konusu, kurgunun kendi terminolojisinde "başıboş zaman parçası" (Wandering Temporal Fragment) diye adlandırılan olgudur; bu terimin İngilizce kısaltmasının gündelik bir ünlemle çakışması, yazarın metne yaydığı mizahın örneklerinden biridir. Köyün birbiriyle çelişen çifte mahkeme düzeni, halk milisinin mancınığı ve hapishane mutfağı gibi ayrıntılar da aynı mizah damarını sürdürür.

Metindeki Pipo Ayrıntıları

Anlatıda pipo, sahne dekorundan çok bir künye işlevi görür: kişiler markalarıyla birlikte tanıtılır. Temperance'a bir Peterson System ile o günün Balkan harmanı, tutuklu anlatıcı Bran'e yıllanmış bir Medico, profesör karaktere ise bir Savinelli düşer. Pipedia'daki yazar tanıtımına bakılırsa Peterson System, takma adın arkasındaki kişinin de tercihidir. Bu tür ayrıntılar metni, pipo kitapları ve yayınları başlığı altında toplanan literatürün kurmaca kanadına bağlar.