Ağızlık Ara Katmanları (Stem Inserts)

Ağızlık ara katmanları (stem inserts), ağızlığın sapa oturan ucuna yapıştırılan ince malzeme dilimleridir. Taşıyıcı bir işlevleri yoktur; ağızlıkla sapın buluştuğu yere ince bir renk şeridi sokarak birleşme çizgisini görünür kılarlar. Alışılmış düzen, doğrudan sapın yüzüne oturacak biraz kalınca bir kapak parçası ile onun arkasında kalan bir ya da birkaç ince dilimden oluşur. Yığının tamamı, ağızlığı sapa bağlayan pimin üzerine geçirilir ve epoksiyle ağızlığa tek gövde olacak biçimde birleştirilir.

Katman malzemesi

Dilimlerde ebonit, akrilik, boynuz ve sert ağaçlar kullanılır. Seçimi belirleyen yalnızca renk uyumu değildir; malzemelerin yıllar içinde nasıl değiştiği de hesaba katılır. Ağızlıkların klasik malzemesi olan ebonit, doğal kauçuğun uzun süre vulkanize edilmesiyle elde edilen sert bir kauçuktur ve bileşimindeki kükürt oranı ağırlıkça %25 ile %80 arasında değişebilir. Morötesi ışık bu yüzeyi oksitler; neme maruz kalan serbest kükürt sülfatlara ve sülfürik aside dönüşür, yüzey de önce grimsi yeşile, sonra kahverengiye kayar. Bu nedenle ilk günkü renk zıtlığının kalıcı olduğu varsayılmaz. Malzemelerin ayrıntılı karşılaştırması için ağızlık malzemeleri maddesine bakılabilir.

Düz yüzey ve ortak eksen

İşin sonucunu iki şey belirler: dilimlerin yüzlerinin gerçekten düz olması ve deliklerinin aynı eksende dizilmesi. Düzlük için dilimler, sert ve düz bir zemine (kalın cam, granit ya da mermer levha uygun düşer) yaslanmış zımpara üzerinde iki yüzü sırayla aşındırılarak inceltilir; kumpasla alınan ölçüler iki yüzün paralel kaldığını gösterir. Burada gözle yetinilmez, çünkü aradaki en ufak boşluk kürlenmenin ardından ince bir çizgi olarak ortaya çıkar. Kapak parçası ise bilerek kalın bırakılır ve dış yüzüne dokunulmaz; o yüzey ancak yapıştırma bittikten sonra, ağızlık hâlâ tornadayken alnından işlenir. Böylece sapla buluşan düzlem tek seferde çıkar, kapağın son kalınlığı da tasarımın istediği ölçüye o aşamada indirilir.

Ortak eksen için dilimlerin orta deliği, parçalar yapıştırılmadan önce ve yığın hâlinde üst üste tutularak tek seferde açılır. Delik, pimin çapından bir miktar büyük tutulur; atölye uygulamasında 1/64 inç dolayında bir pay verildiği aktarılır. Bu boşluk olmazsa dilimler pime sıkışır ve düz oturmaz. Delme düzeninin genel mantığı için tornada delme maddesi yol gösterir.

Pim ağızlık malzemesinden tornalanıyorsa, katmanların toplam kalınlığı kadar fazladan uzun bırakılması gerekir; yoksa yuvanın dibine tam oturacak boy kalmaz. Hazır pim kullanılacaksa yaygın seçim Delrin'dir. DuPont'un 1956'da patent koruması için başvurduğu, 1960'ta Parkersburg'daki tesisini tamamlayarak üretmeye giriştiği bu asetal reçinesi, çelik üzerinde 0,31-0,37 arasında ölçülen düşük sürtünme katsayısı, boyut kararlılığı ve talaşlı imalata elverişliliğiyle bu iş için uygundur. Atölyelerde çoğunlukla 5/16 inçlik (yaklaşık 7,9 mm) çubuk kullanıldığı belirtilir.

Epoksinin işi

Epoksi yapıştırıcılar yüzeye bir ölçüde mekanik olarak tutunduğundan, Delrin çubuğun gömülecek bölümü ile ağızlıktaki yuvanın içi önceden pürüzlendirilir. Parçalar kuru denenip oturma kontrol edildikten sonra reçine karıştırılır ve bütün temas yüzeylerine ince, düzgün bir film hâlinde sürülür; parçalar birbirine bastırılıp hafifçe çevrilerek arada kalan hava dışarı atılır. Pimin üstüne bulaşan fazlalık beklemeden silinir, çünkü dışarı taşan epoksi kuruduktan sonra rahatça alınırken pime yapışan artık yuvaya oturmayı bozar. Ağızlık tornadan çıkarılmadan çalışılıyorsa araba ile gezer punta, kürlenme boyunca parçaları yerinde tutan bir mengene işi görür. Beklemeye ayrılan süre kısılmaz: polimerleşmesini tamamlayamamış bir epoksi ağı mekanik, kimyasal ve ısıl dayanımını tam kazanmaz, dolayısıyla yığın iyice sertleşmeden işlenmez.

Tornada bitirme

Kürlenme bittiğinde katmanlar önce elde, kaba bir eğe ya da ince testereyle dönerken takılmayacak kadar yuvarlatılır; ardından torna çalıştırılıp keskin bir kalem ve zımparayla ağızlık gövdesiyle aynı yüzeye indirilir. Sonra kapak istenen kalınlığa getirilip alnından düzlenir. Pimin yuvaya tam boyda alıştırılması ile hava kanalının delinip havşalanması en sona bırakılır; ağızlık ancak bunlar tamamlandıktan sonra aynadan sökülür. Siyah pigmentli epoksi küçük boşlukları göz önünden kaldırır, ama gözenekli katman malzemesine kılcal yolla yayılıp lekelenmeye yol açabilir; bu yüzden geçmeyi kusursuz hâle getirip berrak epoksiyle çalışmak daha güvenli sayılır. Tezgâh donanımı için metal torna, işin bütünü için bir pipo nasıl yapılır maddeleri okunabilir.