Tornada Delme (Drilling on a Lathe)
Tornada delme (drilling on a lathe), pipo gövdesindeki üç deliğin — duman kanalı, ağızlık yuvası ve tütün haznesi — sütunlu matkap yerine torna tezgâhında açılmasıdır. Düzen burada alışılmışın tersine kurulur: matkap ucu yerinde durur, dönen parça ahşabın kendisidir. Bunun tek ama belirleyici bir sonucu vardır; delik, parçanın dönme ekseninden başka bir yerde açılamaz. Hizanın doğruluğu artık ustanın gözünden çok bloğun tezgâha nasıl bağlandığına bağlıdır.
Bağlama ve tezgâh düzeni
Briyar bloğu önce dört yüzü düzgün olacak biçimde kareye getirilir; sonraki her hizalama işini kolaylaştıran şey bu düzgün yüzeylerdir. Yapılacak biçim bloğun yan yüzüne çizilir, üç deliğin her biri için birer doğru işaretlenir. Blok fener mili (headstock) aynasına bağlanır; matkap ucu ise gezer puntaya (tailstock) takılan bir matkap mandrenine sıkıştırılır, punta yerine kilitlenip dönen ahşaba doğru ilerletilir. Gezer punta zaten delme ve raybalama takımlarını taşıyıp denetimli biçimde ilerletmek için tasarlanmış bir düzenektir; pipo atölyesindeki kullanımı da bunun bir uzantısı sayılır.
Devir en düşük kademeye alınır. Düşük devir hem daha temiz bir kesim verir hem de yeterince sıkılmamış bir bloğun yüksek hızda dönmesinden doğacak tehlikeyi azaltır. Bu düzende delinebilecek boyu, ucun uzunluğu ile tezgâh yatağının boyundan hangisi kısaysa o belirler; yataklar genellikle uçlardan uzun olduğu için sınırı uygulamada ucun kendisi koyar. Sütunlu matkapta delinmesi güç olan uzun saplı tasarımlar, sözgelimi churchwarden modelleri, böylece erişilebilir hâle gelir. Her delik için gereken derinlik önceden ucun gövdesine işaretlenir; uç dönmediğinden bu işaret çalışma sırasında rahatça okunur.
Üç deliğin açılışı
Eğri pipoda ilk delik duman kanalıdır. Yavaş ilerlenir; talaşı boşaltmak ve ucu soğutmak için sık sık geri çekilir, aksi hâlde hem delik iç yüzeyi kavrulur hem de uç erken körelir. Ucun düz olmayan, eğik bir yüzeye rastladığı durumlarda kısa ve sert bir parmak freze ucuyla önce düz bir başlangıç yüzeyi açmak alışılmış bir çözümdür.
Ağızlık yuvası için blok yeni açıya göre yeniden bağlanır. Sap tornalanacaksa bu iş delmeden önce bitirilir, çünkü delinmiş ahşap zayıflar ve kalemin ahşaba takılıp parçayı kapması bu aşamada onarılmaz bir hasara dönüşür. Sapın ön yüzü, sap çapını tümüyle içine alacak genişlikte bir Forstner ucuyla düzlenir; Forstner ucu, çevresindeki silindirik bıçağı ahşap liflerini keserek ilerlettiği için düz tabanlı ve kenarı temiz bir yüzey bırakır. Yuvanın kendisi, çapına göre kısa bir delik olduğundan tek geçişte açılır.
Son delik tütün haznesidir. Hazne tabanının duman kanalıyla tam buluşması gerektiği için uçtaki işaret çizgisine varmadan durulur ve denetim yapılır. Hazne istenirse blok hâlâ tezgâhtayken zımparalanabilir.
Denetim ve düz pipoda değişen sıra
Yöntemin en büyük pratik kazancı bu denetim aşamasında ortaya çıkar. Punta geri kaydırılıp yoldan çekildiğinde deliğin içine doğrudan bakılabilir; sütunlu matkapta aynı denetim ancak ayna tutarak ya da parçayı söküp inceleyerek yapılabilir. Yuvanın tabanına bakıldığında duman kanalının tam ortada görünmesi, pipo temizleyicisinin takılmadan geçeceği anlamına gelir. Sert bükümlü tasarımlarda bu ortalama her zaman tutmaz; böyle durumlarda kanalın ağzı küçük bir freze ucuyla hafifçe eğimlendirilerek temizleyiciye giriş açılır.
Düz pipoda duman kanalı ile yuva aynı eksende olduğundan blok ikisi arasında yeniden bağlanmaz; sıra da bu yüzden değişir. Hizalama bir kez yapılır, sapın yüzü düzlenir, gerekiyorsa sap tornalanır, ardından önce yuva, sonra kanal delinir. Delme aşamasının bütün içindeki yeri için bir pipo nasıl yapılır, parçaların adları için pipo anatomisi maddelerine bakılabilir.