top of page
< Back

Trever Talbert'in Delme Yöntemi

Trever Talbert'in delme yöntemi, briyar gövdedeki üç deliğin (ağızlık yuvası, duman kanalı ve tütün haznesi) hangi tezgâhta ve hangi sırayla açıldığını anlatan bir atölye uygulamasıdır. Talbert kendi bildirimine göre 1990'ların ortasından beri pipo yapmakta; bir dönem Fransa'nın batı kıyısında yedi yıl çalıştıktan sonra Amerika Birleşik Devletleri'ne dönmüştür. Aşağıdaki düzenin, kayıtlara göre Bretanya'daki atölyesinde yerleşmiş uygulamayı yansıttığı kabul edilir. Markanın genel tarihi Talbert Pipes maddesinde ele alınır.

Neden torna

Delme, pipo yapımının geri dönüşü en az olan adımı sayılır: kanal bir kez eksenden kaçtığında gövde çoğu zaman kurtarılamaz. Torna tezgâhının sütunlu matkaba yeğlenmesinin gerekçeleri de bu risk etrafında toplanır. Gezer puntayla beslenen uç, ustanın eline sürekli bilgi taşır; ahşabın içindeki bir çatlağın ya da ucun duman kanalına açıldığı anın gözle değil parmakla anlaşılması buna dayanır. Haznenin açıldığı geniş, yassı uçlar sütunlu matkapta zıplayıp deliği ovalleştirme eğilimindeyken tornada düzgün çalışır; titreşimin azlığı delik yüzeyini de pürüzsüz bırakır. Buna karşılık torna her gövde için yeniden kurulmayı gerektirir: fener miline pipo yapımı için dövülmüş ağır, iki çeneli bir ayna, gezer puntaya matkap mandreni takılır. Tezgâhın atölyedeki genel kullanımı metal torna ve tornada delme maddelerinde ayrıntılandırılır.

Sıra ve devir

Haznenin yeri ile derinliği blok üzerine önceden çizilir; gövde aynaya, biçimlendirme sırasında bilerek düz bırakılmış alt yüzeylerinden bağlanır. Bu düzlemler sonraki her hizalamanın dayanağı olduğu için biçim delmeden önce verilir; gerekçeleri önce biçim, sonra delme maddesinde tartışılır. Önce ağızlık yuvası, ardından gerekiyorsa açı düzeltilerek duman kanalı açılır. Gövde ayna içinde çevrilip hazne ekseni kanalla çakıştırıldıktan sonra sıra hazneye gelir; hangi hazne ucunun kullanılacağı tasarım aşamasında belirlenmiştir.

Devir düşük tutulur; kaynakta bu sınır, tezgâhın en alt kademesi olan dakikada 500 dönüş olarak verilir. Yüksek devirde uç zıplar, ısı birikir ve ahşap yanabilir. Bu yüzden uç ağır ağır ilerletilir, sık sık geri çekilerek talaş boşaltılır ve soğumaya zaman bırakılır. Uç puntadan uzaklaştıkça sert ahşabın onu eksenden kaçırma olasılığı arttığından ilerleme kısa adımlarla yapılır. Kanal görüldükten sonra tabana kalan pay ölçülür ve hazne tabanı düzgün otursun diye o kadar daha ilerlenir.

Saint-Claude tezgâhı

Torna tek seçenek değildir; atölyede sütunlu matkapların yanı sıra pipo yapımına özgü birkaç tezgâh daha bulunduğu bildirilir. Bunlardan biri Saint-Claude yapımı bir delme tezgâhıdır. Blok, dikey duran kendinden merkezlemeli çenelere sıkıştırılır; kızak, tepeden kayışla döndürülen ağır çelik mile bağlı ucun üzerine sürülür. Kızağın yükselip alçalması, yana kayması ve kaynağa göre otuz derecelik bir eksende dönebilmesi, hazne ile kanalın blok gevşetilmeden açılmasını sağlar. Çeneler briyardan yumuşak ahşap takozlarla kullanılır: sıkı ama zararsız kavrar, aşındıkça değiştirilir. Atölyedeki daha büyük tezgâhların aynı ilkeyi yatay bağlanan çenelerle uyguladığı kaydedilir.

bottom of page