Franz Pipes (Roberto Franzini)

Franz Pipes, İtalyan yapımcı Roberto Franzini'nin tek başına yürüttüğü küçük ölçekli bir markadır. Franzini pipolarını Milano'nun kuzeybatısındaki Saronno'da, evinin garajına kurduğu atölyede üretir; işi yarı zamanlıdır ve kayıtlara göre yıllık üretim elli parça dolayında kalır. Marka adı yapımcının soyadından değil, kayıtlara göre babasının ve dedesinin de taşıdığı "Franz" lakabından gelir. Kaynaklarda 1982 doğumlu olduğu ve Piyemonte'nin Alp eteklerindeki Domodossola'da dünyaya geldiği belirtilir.

Tezgâha geçiş

Franzini zanaati bir usta yanında değil, kendi denemeleriyle öğrendi; başlangıç yılı 2012'dir. İlk bilgileri internetteki videolardan ve yazılı kaynaklardan derledi, ardından birkaç briyar bloğuyla temel el aletlerini edinip işe girişti. Erken dönemini, her adımı yanlışla sınayarak ilerlediği bir öğrenme süreci olarak anlatır. Kuzey İtalya gibi pipo üretiminin köklü olduğu bir bölgede yaşamak bu süreci hızlandırdı: çevredeki atölyeleri gezip teknik sorular sorma, Savinelli ile Brebbia'nın açtığı etkinliklere katılıp briyar işlemeyi yakından görme imkânı buldu.

Yolun başında, asıl mesleği diş hekimliği olan bir başka İtalyan yapımcıyla, Angelo Fassi ile kurulan bağ vardır. Anlatılana göre Franzini, bir iş arkadaşının hekim tanıdığının pipo yaptığından söz etmesi üzerine konuyu araştırmaya koyulmuş, sözü edilen kişinin Fassi olduğunu sonradan öğrenmiştir; Fassi'ye dayanan anlatımda ise Franzini onun eski hastalarından biridir ve tezgâha doğrudan onun yönlendirmesiyle geçmiştir. İki yapımcının sonraki yıllarda dost olduğu ve karşılıklı ziyaretlerle görüş alışverişini sürdürdüğü konusunda kaynaklar birleşir.

Biçim dili

Zanaati bütünüyle İtalyan çevresinde öğrenmiş olmasına karşın Franz pipolarının çoğu Danimarka okulunun biçim anlayışına yakın durur. Franzini kendi işini bu geleneğin içinde saymaktan kaçınır; buna karşılık esin aldığı isimler olarak Lars Ivarsson, Hans "Former" Nielsen, Jess Chonowitsch, Tom Eltang ve Japon yapımcı Kazuhiro Fukuda anılır.

Markanın tekrar eden iki kalıbı "Danimarka billiard'ı" ve "Danimarka yumurtası" adlarıyla anılır: ilkinde Lovat'ı andıran uzunca bir sap, brandy ya da pot haznesine yaklaşan geniş ve yuvarlak bir gövdeye bağlanır; ikincisinde oval hazneyle sapı birleştiren hat baştan sona kavisli tutulur. Dublin, brandy, bulldog ve Rhodesian gibi çizelge şekilleri de üretilir, ancak birebir tekrarlanmaz. Franzini önce kâğıda bir eskiz çıkarır, ölçüleri bloğa aktarır ve klasik bir kalıptan yola çıkıp işledikçe kalıbın dışına taşar. Haznenin öne doğru hafif eğimi, ölçülü kavisler ve yer yer bilinçli bırakılmış asimetri sık rastlanan ayrıntılardır.

Malzeme ve işçilik

Briyar İtalya'dan alınır; ağızlıklarda kullanılan ebonit çubukların Almanya'dan getirildiği belirtilir. Franzini, İtalyan atölyelerinde yaygınlaşan akrilik yerine ebonitte ısrar eder ve gerekçe olarak bu malzemenin dişe daha yumuşak gelmesini gösterir (ağızlık malzemeleri). Renkte gösterişten uzak durur: çoğunlukla düz siyah, ara sıra cumberland. Bilezik ve halkalarda sert ağaç ile boynuza yer verir; bambuyu ise markanın genel görünümüne uymadığı gerekçesiyle kullanmaz.

Pipoların büyük bölümü düz yüzeylidir ve gövdede sıkı, düzenli alev ya da düz damar aranır; kumlanmış parçalar sınırlı sayıda kalır. Boyamalarda açık ve doğala yakın tonlar öne çıkar. Belirtildiğine göre hazneler filtre yuvası açılmadan delinir.