Ludwig Lorenz

Ludwig Lorenz, Avusturya'nın Tirol bölgesinde üç kuşaktır süren bir pipo yapımı geleneğinin bugünkü adıdır. Ailenin pipo üretimine başlangıcı 1886'ya, bugünkü atölyesi ise Innsbruck'a birkaç kilometre uzaklıktaki Götzens köyüne dayanır. Marka, seri üretim yapan bir fabrika değil, yılda birkaç yüz parça çıkaran tek kişilik bir el yapımı atölyesidir; Avusturya ticaret kayıtlarında "Pfeifendesign Lorenz" adıyla ve pipo yapımcısı (Pfeifenschneider) meslek koluyla görünür.

Üç kuşaklık aile geleneği

Kayıtlara göre pipo üretimini 1886'da ailenin ilk kuşağı başlattı. İşin bugünkü biçimini kazanmasında asıl pay ise ikinci kuşaktan Karl Lorenz'e aittir: İkinci Dünya Savaşı'nın ardından Innsbruck'ta bir pipo mağazası açmış ve altmış yıla yakın bir meslek ömrü boyunca hem üretim hem satış tarafını yürütmüştür. 1963 doğumlu Ludwig Lorenz mesleğe doğrudan pipo tezgâhından değil, ahşap heykeltıraşlığı çıraklığından geçerek girdi ve bu daldan usta belgesi aldı; pipo yapımının inceliklerini babasının yanında öğrendi. Kendi işletmesini 1985'te kurdu, babasından devraldığı Innsbruck'taki dükkânı ise 2004 yılına kadar işletti. Bu tarihten sonra çalışmalarını Götzens'teki atölyesinde sürdürmektedir.

Çift filtreli pipo

Lorenz adını Avusturya sınırlarının dışında da duyuran özellik, Karl Lorenz'in 1950'li yıllarda geliştirdiği çift filtre düzeneğidir. Sistemde iki ayrı süzme noktası bulunur: sökülebilir haznenin dibine yerleştirilen bir filtre plakası ve sapın içindeki ikinci bir filtre. Amaç, dumandaki nemi ve yoğuşma ürünlerini iki aşamada tutarak daha kuru ve yumuşak bir içim elde etmektir. Yapımcı, bu düzenekle piyasada başka bir örneğin bulunmadığını söyler; markanın Avusturya dışında da anılmasını sağlayan özellik budur. Standart üretimde pipolar 9 mm filtreye göre delinir; filtresiz gövde yalnızca özel siparişlerde yapılır. Filtre türlerinin çalışma ilkeleri ve içime etkisi pipo filtreleri ve sistemleri maddesinde ayrıntılı biçimde ele alınır.

Üretim ve malzemeler

Atölyeden yılda yüz ila iki yüz arasında pipo çıkar ve her parça tek örnektir; kaba kesimden son cilaya kadar bütün aşamalar aynı elden geçer. Kullanılan funda kökü (briyar) Akdeniz havzasından, kayıtlara göre özellikle Güney İtalya'nın Kalabriya bölgesinden gelir. Ağızlıklar elde biçimlendirilmiş akrilikten yapılır; bilezik ve süsleme öğelerinde altın, gümüş ve boynuz gibi malzemeler kullanılır. Yapımcı, bir pipoyu otuz kadar ayrı işlem adımında tamamladığını aktarır; bir Tirol haberinde ise kaba kesimden cilaya kadar geçen süreyi parça başına iki üç saatte tuttuğunu söyler. Bu çalışma biçiminin ayrıntıları için bir pipo nasıl yapılır maddesine bakılabilir.

Heykeltıraşlık eğitiminin etkisi üretim yelpazesinde de görülür. Klasik biçimlerin yanında sıra dışı, figüratif ve serbest tasarımlar da atölyenin bilinen yanıdır; yapımcı bu denemelerde bile piponun içilebilir kalmasını temel ölçüt saydığını söyler. Bu yönüyle Lorenz, sanayileşmiş Alman-Avusturya filtreli pipo geleneği ile freehand anlayışının kesiştiği bir noktada durur.