Prammer Freehand Pfeifen

Prammer Freehand Pfeifen, Avusturya'nın Yukarı Avusturya eyaletindeki Ungenach kasabasında, Josef Prammer'in tek başına yürüttüğü pipo atölyesidir. 1953 doğumlu Prammer mesleğini takım imalatçısı olarak öğrenmiş, kırklı yaşlarının başında, 1993'te pipo yontmaya başlamıştır. Başlangıçta boş zaman uğraşı olan iş kısa sürede ikinci bir mesleğe dönüşmüştür. Kimi kaynaklarda Prammer'in eğitimli bir pipo yapımcısı olduğu da yazılır; yaygın olarak aktarılan bilgi ise takım imalatçılığı yönündedir.

Atölye ve çalışma biçimi

Prammer'in pipoları seri kalıptan değil, tek tek elde biçimlendirilir; bu yüzden markanın adında da freehand sözcüğü geçer. Yıllık üretim üzerine verilen rakamlar birbirini tutmaz: kimi kaynakta iki yüz elli, kimisinde üç yüz, kimisinde bunun çok altında bir sayı anılır. Ortak olan, üretimin tek bir tezgâhtan çıkabilecek ölçekte kalmasıdır. Prammer ayrıca Avusturya'daki uzman tütüncüler için pipo onarımı da üstlenir; bu, ülkede atölyenin adını yayan işlerden biri olmuştur.

Ustanın çalışma anlayışında ağaç, biçimi belirleyen taraftır: damarın gidişi kâseyle sapın açısını ve gövdenin dolgunluğunu tayin eder. Bu tutum, elden şekillendirilmiş Avrupa pipo geleneğinin ortak kabullerinden biridir ve Prammer'in ürünlerinde iki parçanın birbirine benzememesiyle sonuçlanır.

Malzemeler

Atölyenin briyar stoğu İtalya'nın güneyinden, Kalabriya yaylalarından gelen funda kökünden oluşur. Prammer'i uluslararası çevrelerde asıl tanıtan malzeme ise morta, yani bataklıkta binlerce yıl kalmış meşedir. Oksijensiz ortamda çürümeden kalan ağaç zamanla koyu, neredeyse siyah bir renk alır; yapısındaki yüksek silikat oranı da malzemeyi pipo için ilgi çekici kılan özellikler arasında anılır. Prammer'in ağacı yoğunluk, ağırlık ve mineral içeriği bakımından ayıklayarak seçtiği aktarılır.

Bu ağaç genellikle arkeolojik kazılar ve bataklık işleri sırasında ortaya çıkar; Prammer kullandığı mortayı ağırlıkla Avusturya içinden edinir. Bir basın haberine göre atölyedeki parçalardan birinin radyokarbon yaşı dört bin yılı aşmaktadır; bu ölçüm tek bir kaynağa dayandığı için genelleştirilemez. Morta kırılgan bir malzemedir: kuruma sırasında çatlayabildiği için bir kütükten çoğu zaman ancak birkaç kullanılabilir parça çıkar. Mortadan pipo yapımı bu nedenle briyara göre daha fireli ve daha yavaş bir iştir.

Atölyenin üçüncü ürün grubu, morta ile briyarın aynı pipoda birleştirildiği örneklerdir. Bu tür işlerde bilezik ya da ara halka olarak gümüş gibi malzemeler de kullanılır; birleşik gövdelerde tercih edilen mortanın silikat oranı görece düşük tutulur.

Konum

Prammer, Avusturya'nın küçük ama sürekliliği olan pipo yapımcılığı geleneği içinde değerlendirilir. Ülkenin diğer bağımsız tezgâhlarıyla birlikte Avusturya pipo markaları dizininde yer alır. Atölyenin bilinirliği, seri üretimden çok tek parça işçiliğine ve alışılmadık bir malzemenin ısrarla işlenmesine dayanır.