Briyar Pipo Ustalarının Küresel Yayılışı

Briar pipo ustalarının küresel yayılışı, tek bir kişinin baştan sona yaptığı funda kökü (briar) pipoların üretildiği ülke sayısının 20. yüzyıl ortasından bu yana kat kat artmasını anlatır. Bir zamanlar bu iş Fransa, İngiltere, İtalya ve Danimarka'daki sayılı merkezle sınırlıydı; bugün kıtaların çoğunda birkaç kişilik atölyeler çalışıyor. Camianın bu kesimi için kullanılan "artisan" sıfatının sınırları ise hâlâ tartışmalıdır.

Terimin ve Hareketin Kökeni

Ustanın kendi eliyle biçim verdiği pipoyu fabrika üretiminden ayırma alışkanlığının İkinci Dünya Savaşı sonrasında Danimarka'da yerleştiği kabul edilir. Bu ayrımın öncüsü olarak, İsveç doğumlu olup Kopenhag'da çalışan Sixten Ivarsson (1910-2001) gösterilir; kimi anlatılar hareketin başlangıcını doğrudan onun 1960'lardaki işine bağlar. Klasik İngiliz kalıplarının dışına çıkan biçim arayışı onun adıyla anılır ve sonraki kuşak Danimarkalı yapımcılar için ölçüt oluşturmuştur. Aktarıldığına göre yetiştirdiği isimler arasında Jess Chonowitsch, oğlu Lars Ivarsson ve Japon yapımcı Kazuhiro Fukuda bulunur. Ivarsson'ın çevresinde biçimlenen bu anlayış bugün Danimarka Okulu diye anılır.

İtalya'da benzer bir kırılma aynı yıllarda yaşandı: Carlo Scotti, 1947'de Como iline bağlı Cantù'da kurduğu atölyeyle Castello markasını başlattı ve klasik biçimleri kendi yorumuyla yeniden ele aldı. Sözcüğün kendisi ise bu anlamı çok sonra kazandı: 1980'lerden 2000'lerin başına uzanan başlıca pipo kitaplarında "artisan" bugünkü karşılığıyla geçmez. Terimin bugünkü kullanımı, internetin yaygınlaşmasıyla aynı döneme, son on beş yirmi yıla tarihlenir. Ayrıntılı ayrım için artisan pipo ve fabrika piposu maddesine bakılabilir.