Tütünler
Tütün Kutusu, Kavanozu ve Tenekesi
Cepte taşınan boynuz kutulardan tütüncü rafındaki Delft kavanozlarına, Bohemya'nın figürlü kaplarından seri üretim cep tenekelerine uzanan bir aksesuar ailesinin tarihi. Bugün işlevini yitirmiş, koleksiyon alanına geçmiş nesneler.
Tütün kutusu, kavanozu ve tenekesi, pipo kullanıcısının tütününü sakladığı kapların üç ana ailesidir. Ayrım kullanım yerinden doğar: kutu cepte taşınır, kavanoz rafta durur, teneke dükkândan hazır ambalaj olarak çıkar. Üçü de gündelik kullanımdan çekilmiştir, çünkü hiçbiri tütünün nemini uzun süre koruyacak sızdırmazlığa sahip değildi. Bugün tobacciana denen tütün eşyası koleksiyonculuğunun en kalabalık alanlarındandır.
Kutu: Cepte Taşınan Tütün
Cep kutusu pipo takımının en kişisel parçasıydı, ama biçim dağarcığı dardı: 18. yüzyıl İngiltere'sinde gövde çoğunlukla yuvarlak ya da ovaldi, alt ve üst yüzeyler düze yakın tutulurdu. Asıl fark malzemedeydi: boynuz ve lake kaplı demir yaygın, kâğıt hamuru (papier-mâché) gösterişli, gümüş ise dar bir varlıklı kesime özgüydü. Hollanda ve Almanya'da ise 17. yüzyıl sonundan başlayarak kapağı gravürlü pirinç ve bakır kutular ayrı bir kol oluşturdu. Kayıtlara göre 1851 Londra Büyük Sergisi için hazırlanan pirinç bir hatıra kutusunda tütüne, kibrite ve bir kil pipoya ayrı birer bölme ayrılmıştı.
Türün en tanınmış örneği tek bir nesne değil, bir birikimdir. Görevi biten cemaat gözetmenlerinin (overseer) Westminster'da kurduğu derneğe Henry Monck 1713'te boynuzdan bir kutu bıraktı. 1720'de kapağa gümüş bordür eklendi; sonraki kuşaklar bunu gümüş kaplama, kabartma çerçeve ve her biri bir olayı anan levhalarla sürdürdü, kutu büyüdükçe yeni mahfazalar yaptırıldı. En çok tartışılanı, Culloden Muharebesi'ni ve Cumberland Dükü'nü anmak üzere 1746'da kapak içine konan levhadır: 19. yüzyıl kaynakları gravürü Hogarth'a mal eder, derneğin kendi tarihçesi ise Westminster'da çalışan heykeltıraş Henry Cheere'i (1703-1781) işaret eder.
Kutunun kamusal bir biçimi de vardı: birahane masasındaki "onur kutusu" (honour box) hem tütünlük hem kumbaraydı. Kapak deliğinden atılan madenî para içerideki sürgüyü çözer, kullanıcı payını çekmeceden kendi alırdı; kapaktaki kısa manzume ödemeyi hatırlatırdı.
Kavanoz: Rafta Duran Tütün
Maddenin Devamı Uygulamada
ISPE'nin tamamı IPC hesabınla açılır.
İlgili Maddeler
Son güncelleme:
Kaynak: Pipedia, CC BY-SA lisansıyla uyarlanmıştır.