top of page
< Back

Bantlı Zımpara (Belt Sander)

Bantlı zımpara (belt sander), iki kasnak arasında dönen aşındırıcı bir bandın iş parçasından talaş aldığı makinedir. Pipo atölyesinde biçimlendirme aşamasının ana araçlarından biri sayılır: delinmiş gövdenin (stummel) kaba hatlarını çıkarmak, ağızlıktaki fazlalığı almak, kimi atölyelerde de funda kökü bloklarını torna öncesi hazırlamak için kullanılır. Bu işlerin hangisinin hangi makineye düştüğü, bandın ne kadar esneyebildiğine bağlıdır; bu yüzden aşındırıcının cinsi, makinenin markasından daha belirleyici kabul edilir. Biçimlendirmenin üretim akışı içindeki yeri için bir pipo nasıl yapılır maddesine bakılabilir.

Bant ve aşındırıcı seçimi

Bandın sırtındaki kumaşın ağırlığı, elde ne yapılabileceğini doğrudan belirler. Aşındırıcı sektöründe kumaş sırtlar harflerle anılır; bunların en ince ve en esnek olanı "J" ağırlığıdır. X ve Y ağırlıkları daha sert ve daha uzun ömürlüdür, ama eğri bir yüzeye uymakta isteksiz kalır. Parmakla bastırılarak yönlendirilen düzeneklerde bu yüzden J ağırlığı aranır. Kaba biçimden temiz yüzeye geçerken 120, 180, 220 ve 320 numaraların ardışık kullanımı alışılmış bir sıralama kabul edilir. Klingspor, Norton, Hermes ve 3M gibi köklü üreticilerin bantları bu iş için ölçüt sayılır; aynı üreticilerin ekonomik ürün hatları ise her zaman aynı sonucu vermez.

Tezgâh üstü kombine makineler

Atölyelerde en sık görülen hazır makine, bir yanında 1 x 42 inçlik bant, öbür yanında 8 inçlik disk taşıyan kombine tiptir; Delta'nın 31-340 modeli bu sınıfın bilinen örneklerinden biridir ve tablası açılı çalışmaya izin verecek biçimde yatırılabilir. Böyle bir makinede asıl iş bandın üzerinde döner. Arkadaki destek plakasının çıkarılması bandı serbest bırakır, dışbükey yüzeylere uymasını kolaylaştırır. Elde kesilen ağızlıkta fazla vulkaniti almak ve düğmeyi (button) kabaca ortaya çıkarmak da burada yapılabilir; ağızlık malzemelerinin davranışı için ağızlık malzemeleri maddesine bakılabilir.

Aynı makinenin diski gövde biçimlendirmede sınırlı kalır. Disk tezgâh yüzeyine yakın durduğu için gövdeyi çevirip açı değiştirecek hareket alanı kalmaz; önündeki koruyucu siper de aynı işi zorlaştırır. Bu nedenle ustaların çoğu biçimlendirme diskini torna miline ya da yalnızca bu işe ayrılmış bir motora bağlamayı yeğler.

Blokların kareye getirilmesi

Kombine makinenin diskinin tartışmasız yararlı olduğu bir iş vardır: blokları delmeden önce kareye getirmek. Tabla bir gönyeyle disk yüzeyine tam 90° ayarlanır, yan kılavuz sıfır noktasına alınır ve bloğun yüzleri birbirine dik olacak biçimde temizlenir. Yüzleri dik bir blok, kendinden merkezleyen aynaya hangi yüzünden bağlanırsa bağlansın ortalanmış olur. Duman kanalının hazne tabanına tam ortadan çıkmasını belirleyen ayrıntılardan biri budur; konunun ayrıntısı için tornada delme maddesine bakılabilir.

Esnek bantlı atölye düzenekleri

Özellikle Avrupalı ustalar arasında, iki kasnak arasında gerilmiş uzun ve arkadan desteksiz bantla çalışan makineler yaygındır; Tom Eltang ve Rainer Barbi'nin atölyeleri bu düzenlerin bilinen örnekleri arasında anılır. Desteksiz bant parmaklarla bastırılarak istenen eğriye sokulabildiği için kâse ile sap birleşimi gibi dar geçişlere girmeye elverir; bant uzadıkça esneklik artar. Karşılığında beceri ister, bu yüzden hazır makineye göre daha uzun bir alışma süresi gerektirdiği belirtilir.

Bu tip makinelerde iki nokta öne çıkar. Birincisi elektrostatik yüktür: bandın kasnaklar ve iş parçası üzerindeki sürtünmesi ciddi bir yük biriktirir, bu yüzden kasnaklardan en az birinin iletken malzemeden olması ve düzeneğin topraklanması önerilir. Yükün boşalması hem çarpma hem de havadaki ince tozun tutuşması bakımından risk sayılır. İkincisi hızdır; kayıtlara göre motorun 800-1000 dev/dk dolayında çalışması uygun görülür, daha yükseğinde bandı yönlendiren parmaklar yanar. İş yüksek tork istemediğinden küçük güçte bir motor yeterli kabul edilir; gerekirse hız kademeli kasnakla düşürülür.

bottom of page