top of page
< Back

Kürleme ve İşlem (Curing & Treating)

Kürleme ve işlem (curing & treating), kesilmiş briyar bloğunun pipoya dönüşene kadar geçirdiği kurutma ve arındırma aşamalarının bütününe verilen addır. İşin bir bölümü kökün çıkarıldığı ülkedeki kesim atölyesinde, bir bölümü ise bloğu satın alan pipo yapımcısının kendi tezgâhında yürütülür. İki aşama birbirini tamamlar: ilki ham maddeyi kabaca kullanılabilir hâle getirir, ikincisi o bloğu belirli bir atölyenin ölçütlerine göre olgunlaştırır.

Kesim atölyesinde ilk hazırlık

Kökten çıkarılan kütükler kabaca bloklara ayrıldıktan sonra büyük kazanlarda kaynatılır. Bu işlemin amacı ahşabın gözeneklerindeki reçine ve öz suyu dışarı almak, yerine suyu geçirmektir; böylece ilk içimlerde ağza gelen keskin tat büyük ölçüde önlenmiş olur. Kaynatmanın ardından bloklar denetimli koşullarda yavaş yavaş kurutulur. Bu ilk kurutmanın yaklaşık on sekiz ay sürdüğü belirtilir. Sürenin uzunluğu kökün geldiği bölgeye göre de değişir; kaynaklarda Kalabriya briyarı için bir ile üç yıl, Toskana briyarı için üç ile beş yıl arası bir olgunlaşma aralığı verilir.

Atölyede dinlendirme

Blokları teslim alan yapımcının önünde iki yol vardır: yılları bulan doğal havayla kurutma ya da günlerle ölçülen fırın kurutması. Elde çalışan atölyelerin büyük bölümü doğal yolu tercih eder; bunun hem daha az çatlak ve yarık bıraktığı hem de ahşabın dokusunu koruduğu kabul edilir. Doğal kurutmada bloklar havalandırılan raflarda tutulur ve düzenli aralıklarla çevrilir, çünkü tek yüzü açıkta kalan blok dengesiz kurur. Mevsim değişimlerinin getirdiği sıcaklık ve nem oynamaları da bu dengelenmenin parçası sayılır. Küçük atölyelerde stokun kesimden sonra beş yılı aşkın bir süre bekletilmesi ideal ölçü olarak anılır; Talbert Pipes gibi kimi yapımcıların on yılı geçen yaşta blok kullandığı bilinir. Sıcak hava üfleyen ahşap kurutucular ise daha çok yardımcı araç olarak görülür; hızlandırılmış kurutmanın doğal olgunlaşmanın yerini tutmadığı yaygın kanaattir.

Gövdenin işlenmesi ve hazne kaplaması

Yıllarca bekletilmiş bir blokta bile öz kısmında nem kalabilir; ahşap delinip kabaca biçimlendirildiğinde kesit açılır ve kuruma yeniden hızlanır. Bu yüzden gövde (stummel), işlenmesi tamamlanmadan önce haftalarca dinlenmeye bırakılabilir. Boyut oynaması bu aşamada bittiği için sonraki işlemler daha güvenli yürür.

Dinlenme bittikten sonra kimi atölyeler gövdeyi son bir kez kaynatır. Bu işlemin, tütün haznesinin duvarında kalan reçine kalıntısını çözdüğü ve ahşabın yanmaya direncini artırdığı aktarılır; karışımın bileşimi çoğu zaman atölyenin kendi bilgisi sayılır ve açıklanmaz. Kaynatma ahşaba su geri kazandırdığından gövde ardından yeniden kurutulur.

Son adım hazne içine ince bir koruyucu katman sürmektir. Geleneksel olarak silikat veya süt esaslı karışımlar kullanılmış, kimi yapımcılar bunların yerine kömür tozu esaslı kendi karışımlarını geliştirmiştir. Amaç, tütünün nemini ahşaba geçirmeyi engellemeden ilk içimlerde karbon tabakası oluşumunu kolaylaştırmaktır. Kaplamanın etkisi asıl olarak alıştırma döneminde görünür hâle gelir.

bottom of page