Antoniewski (Bartłomiej Antoniewski)

Antoniewski, Polonya'nın güneydoğusundaki Przemyśl kentinde çalışan Bartłomiej Antoniewski'nin pipolarına verilen addır. Usta, ürünlerini uzun yıllardır artpipes adıyla tanıtır. Atölyenin bilinen yüzü oymadır: hazne yüzeyine işlenmiş hayvan ve bitki bezemeleri, av sahneleri, geometrik ve soyut düzenlemeler. Bu yönüyle Doğu Avrupa'nın figüratif oymacılık geleneğine bağlı sayılır.

Usta ve atölye

Ustanın doğum yılı 1961 olarak verilir. Briyar işlemeye 1984'te başladığı, hem kendi anlatımından hem de yerel basından bilinir; ilk yaptığı pipoya bir korsan başı yonttuğu ve bu parçanın Przemyśl'deki Çan ve Pipo Müzesi'nde sergilendiği aktarılır. Kentin tanınmış ustası Ryszard Filar'ın öğrencisi olduğu ayrıca doğrulanmıştır; bu çıraklığın 1985-1986 yıllarına denk geldiği ise kayıtlara göre böyledir.

Kendi işini 1989'da kurdu. Tarih, Polonya'da özel teşebbüsün yeniden serbestleştiği döneme denk gelir; aynı yıllarda Przemyśl'de irili ufaklı pek çok atölye açıldı. Antoniewski'nin işleri sonraki yıllarda Memphis ve Kansas'taki büyük pipo fuarlarında birkaç kez ödüllendirildi.

Atölyenin tercih ettiği malzeme Akdeniz kökenli briyar bloğudur. Ağızlıklarda akrilik, kumberland ve ebonit kullanılır; bu üç malzemenin farkları ağızlık malzemeleri maddesinde ele alınır. Üretim seri kalıplara değil, parça parça elde biçimlendirmeye dayanır; bu nedenle aynı modelin iki örneği birebir aynı olmaz.

Przemyśl geleneği

Przemyśl, Polonya'da pipo denince ilk anılan şehirdir. Kentteki üretimin kökeni, zanaatı Viyana'da öğrenmiş Çek ustası Wincenty Swoboda'nın 1889'da buraya yerleşmesine dayandırılır. Swoboda'nın 1908'de kurduğu tütün gereçleri imalathanesi, şehirdeki ilk düzenli üretim kabul edilir; yanında yetişen Walat kardeşler aracılığıyla bilgi sonraki kuşaklara geçti. Bugün de şehirde bir düzine dolayında küçük atölye çalışır; aynı ortamdan çıkan Kulpinski atölyesi bunlardan biridir. Antoniewski'nin işi de yaklaşık yüz yıla yayılan bu zincirin devamı sayılır.

Üslup

Antoniewski'nin en çok konuşulan işi, fotoğrafa bakılarak yontulan portre pipolardır: hazne yüzeyine bir yüzün kabartma olarak işlenmesi, oymacılıkta hem anatomi bilgisi hem de damar yönünü okuma becerisi ister. Bunun yanında müşterinin kendi çizimine göre yapılan özel siparişler de üretilir. Figüratif işlerde hazne duvarının yeterli kalınlıkta bırakılması teknik zorunluluktur; süsleme, iç hacmin aleyhine genişletilmez.

Usta klasik repertuvarı da bırakmış değildir. Düz ve bükümlü geleneksel biçimlerin yanı sıra ağaç kökünün doğal hattını izleyen freehand yorumları da yapar. Bu iki uçlu çalışma biçimi, küresel el yapımı pipo atölyeleri içinde Polonya atölyelerinin genel eğilimiyle uyumludur: sınırlı sayıda, elden çıkma, çoğu zaman tek örnek.

Damgalar konusunda derli toplu bir katalog yoktur. Koleksiyoncu listelerinde ustanın adının ya da baş harflerinin kazındığı örnekler görülür; "B. Antoniewski" biçimindeki imza da bu yolla bilinir.