Canaan Pipes

Canaan Pipes, Karadağ'ın Adriyatik kıyısındaki Bar kentinde Abi Natur'un tek başına yürüttüğü bir pipo atölyesidir. Atölyenin kuruluş yılı kayıtlarda geçmez; markayı tanınır kılan da tarihi değil, çalışma biçimidir. Üretim tek kişilik ve küçük ölçeklidir: parçalar sırayla ele alınır, biri bitmeden ötekine geçilmez. Ustanın kendi anlatımına göre atölyeyi açmadan önce Avrupa ve Akdeniz havzasında uzun süre yaşamış, gördüğü yerlerin izi sonradan çalıştığı biçimlere karışmıştır.

Yapım anlayışı

Canaan pipolarında kalıp kullanılmaz. Atölyede tekrarlanan birkaç klasik biçim bulunsa da her gövde ayrı ayrı biçimlendirildiği için iki parça birbirinin eşi olmaz; marka bu yönüyle freehand geleneği içinde değerlendirilir.

Atölyenin kendine koyduğu iki teknik ölçüt vardır. Birincisi, serbest elle delinen duman kanalının tütün haznesine tam tabandan girmesidir; ikincisi, pipo temizleyicinin ağızlık ucundan hazne dibine kadar hiçbir parça sökülmeden geçebilmesidir. Bu iki koşulu birden sağlamayan gövde satışa çıkarılmaz. Hazne aşağı doğru daralan bir koni biçiminde açılır ve el zımparasıyla bitirilir.

Ağızlıklar hazır parça olarak alınmaz; çubuk stoktan elde kesilir, tenon da aynı parçadan çıkarılır. Kullanılan ağızlık malzemeleri Alman ebonitinin yanında cumberland ve lusittir.

Malzeme: briyar ve zeytin ağacı

Gövdelerin çoğu plato kesim briyar blokdan çıkar. Blokların bir bölümü toptan alınır, bir bölümü ustanın kendi elemesinden geçer; hangi yoldan geldiğine bakılmaksızın hepsi kullanılmadan önce tek tek gözden geçirilir.

Markayı benzerlerinden ayıran malzeme ise zeytin odunudur. Bar çevresi, deniz ile dağ arasındaki sert iklimde çok yavaş büyüyen bir zeytin çeşidiyle bilinir; kayıtlara göre bu çeşit "Barska žutica" (Olea europaea) adıyla anılır. Yavaş büyüme ahşabın yoğunluğunu artırır, en çok aranan parçalar da neredeyse çıplak kaya üzerinde tutunmuş ağaçlardan gelir: yüzyıllar süren bu direnç, mermeri andıran sıkışık bir damar dokusu bırakır. Usta, odunu üç yüz elli yılı aşkın, kimi zaman sekiz yüz yıla varan yaştaki ağaçlardan kendisi toplar ve geleneksel yöntemle birkaç yıl daha bekletir. Bu kürleme aşaması, yağlı ve çalışması güç bir ahşapta çatlama riskini düşürmek için gerekli sayılır.

Zeytin ağacının pipoda kullanımı yeni bir arayış değildir; briyar dışındaki ahşaplar arasında en köklü seçeneklerden biri kabul edilir. Bölgenin simgesi olan ve yaşı iki bin yıl dolayında gösterilen Stara Maslina ("Yaşlı Zeytin") ağacı, bu ağacın Bar çevresindeki geçmişinin ne kadar eskiye dayandığını anlatmak için sık sık anılır.

Tanınırlık

Marka, çıkardığı parça sayısı sınırlı olduğu için geniş bir dağıtım ağından çok koleksiyoncu çevrelerinde tanınır. Ustanın pipolara verdiği adlar edebiyattan, denizcilikten, resim ve heykelden gelen çağrışımlarla seçilir; bu adlandırma alışkanlığı, her parçayı ayrı bir tasarım fikri olarak sunma eğiliminin uzantısı sayılır.