Christie Pipes

Christie Pipes, Pennsylvania eyaletinin Waynesboro kasabasında Eric C. Christie'nin tek tek elden çıkardığı Amerikan pipolarının adıdır. Marka, seri üretim yapan bir fabrikadan çok, bir aile dükkânının arkasındaki atölyeye dayanır: Christie hem kendi adını taşıyan pipoları yapar hem de başka atölyelerin ve dükkânların tamir işlerini üstlenir. Adını bu ikinci işiyle duyurmuş, tamirhaneden çıkan işçilik itibarını kendi pipolarına taşımıştır.

Çıraklık yılları

Christie'nin ustası, Amerikan pipo yapımının kıdemli isimlerinden Richard C. Johnson'dır. Kayıtlara göre Johnson 1939'da, New Jersey'nin Jersey City şehrinde Carl Weber'in kurduğu Weber Pipe Co. bünyesinde pipo yapmaya başlamış, sonradan kırsal Pennsylvania'ya yerleşerek 1960'larda Carlisle'da kendi dükkânını, Johnson's Pipe Shop'u açmıştır. Christie'nin bu atölyede geçirdiği süre kaynaklarda tutmaz: Pipedia 1980'lerin başında üç yıl derken, üreticinin kendi sitesi 1980'lerin ortasında dört yıl der. İki anlatımın da birleştiği nokta, eğitimin neredeyse kesintisiz bir tezgâh mesaisi biçiminde, haftanın altı günü sürmüş olmasıdır.

Çıraklığın ardından Christie'nin gündelik işi bir süre pipo yapımının dışında kaldı; buna karşılık babasının Waynesboro'daki pipo ve tütün dükkânı için özel siparişleri ve onarımları sürdürdü. Bu yıllarda üretimi tek bir tezgâhın ve tek bir vitrinin çevresinde kaldığından, imzasını taşıyan pipolar dar bir müşteri çevresinin dışına pek çıkmadı. Kurucunun adı kaynaklarda kimi yerde Eric C., kimi yerde Eric E. Christie olarak geçer.

Dışarıya açılış ve atölyenin işleyişi

Anlatıldığına göre işi genişleten şey bir tavsiye oldu: başka bir şehre taşınan eski bir müşteri, yeni oturduğu yerdeki dükkânın onarım işlerini de Christie'nin üstlenmesini istedi. Pipedia ve üreticinin sitesi, atölyenin tamir hizmetiyle el yapımı pipolarını 1995'te başka dükkânlara açtığında birleşir; bağımsız bir ticaret kaydıyla doğrulanabilmiş değildir. Bu tarihten sonra yerel bir tezgâh işi, dar bir çevrede de olsa ülke çapında tanınan bir ada dönüştü.

Atölyenin çalışma biçimi, artisan pipo ile fabrika piposu ayrımının tipik bir örneğidir: pipolar seri hâlinde değil, çoğunlukla belirli bir müşteri düşünülerek tek tek yapılır; sade klasik biçimlerden serbest kesim (freehand) işlere kadar geniş bir aralığı kapsar. Ağızlık kesimi ve gövde onarımı gibi işler, ağızlık işçiliğinin atölyede ayrı bir uzmanlık dalı olarak tutulduğunu gösterir.

Kullanılan briyar

Resmî tanıtımına göre atölye, Akdeniz kökenli çeşitli briyar partileriyle çalışır. Bunların arasında 1940'lardan beri bekletildiği belirtilen Cezayir briyarı ile 1990'ların ortasından bu yana stokta tutulan plato briyar da anılır. Uzun süre dinlendirilmiş kütükle çalışmak, küçük atölyelerin fabrikalara karşı öne sürdüğü klasik üstünlüklerden biri sayılır; bu tür stok iddiaları bağımsız olarak doğrulanamadığından üreticinin beyanı olarak aktarılmalıdır.

Kaynaklar dükkânın Waynesboro içindeki yerini farklı sokaklarda gösterir; eski Pipedia kaydıyla güncel resmî sitenin verdiği adreslerin uyuşmaması, işletmenin zaman içinde taşındığına işaret eder. Christie'nin adı bugün, briyar ustalarının küresel ağı içinde ABD'nin küçük ölçekli, ustadan çırağa aktarılan geleneğini sürdüren isimler arasında anılır.