top of page
< Back

Eells

Eells, ABD'nin Virginia eyaletindeki Richmond kentinde çalışmış pipo ustası John H. Eells'in imzasını taşıyan el yapımı pipoların adıdır. Serbest biçimlerin Amerikan atölyelerinde moda olduğu yıllarda Eells klasik İngiliz biçimlerine bağlı kaldı; ayırt edici yanı, bu bilindik biçimleri alışılmıştan iri ölçülerde yorumlamasıydı. Tezgâhının yanı sıra çevresine verdiği destekle de bilinir: her yıl yalnızca iki kişiye verilen Doctor of Pipes unvanı 2011'de Eells'e sunulmuş, ödül kayıtlarında adı hem biçim ustalığı hem de Amerikalı yapımcılarca sık sık yol gösterici olarak anılmasıyla birlikte geçmiştir. Usta bugün hayatta değildir.

Mincer'in dükkânında yetişmek

Eells'in zanaatla tanışması, Virginia Üniversitesi kampüsünün karşısındaki Mincer's Pipe Shop'ta oldu. Dükkânın sahibi Robert Mincer, Custom-Bilt markasının kurucusu Tracy Mincer'in kardeşiydi ve 1940'ların ortasında Charlottesville'e yerleşerek kendi işini kurmuştu. Öğrencilik günlerinde ilk nitelikli piposunu 1961'de buradan almıştı: Mincer'in kendi seçtiği küçük, tam bükümlü bir Comoy's Tradition. 1968'de öğrenimine geri dönerken aynı dükkânda yarı zamanlı işe girdi; tamiratla başladı, birkaç yıl içinde Mincer'in gözetiminde oymaya geçti.

Bu ustalık ilişkisine hazırlıksız gelmemişti. Çocukluğu New York eyaletinin Delaware ilçesindeki Walton kasabasında geçen Eells, ailesinin 1958'de Charlottesville'e taşınmasının ardından on altı yaşındayken bir kuyumcuda saat tamirciliğine başlamıştı; ince mekanizmalarla geçen bu yıllar el hassasiyetinin temelini attı. 1961-1963 arasında Virginia Üniversitesi'nde okudu, üç yıllık askerlik hizmeti için ara verdi ve Ekim 1966'da Charlottesville'e döndü.

Richmond yılları ve CORPS çevresi

1972'de mezun olan Eells, Richmond'daki Philip Morris tesisinde çalışmaya başladı; buradaki yirmi altı yıl boyunca makine atölyelerine erişimi sayesinde tezgâh becerisini geliştirdi. Pipo yapımını bırakmamasında, kurucularından biri Linwood Hines olan Conclave of Richmond Pipe Smokers (CORPS) kulübünün ve kulübün onu koleksiyoncularla ve yeni yapımcılarla buluşturan yıllık fuarının payı büyüktür; Eells bu borcu kendisi de dile getirmiştir. Paul Bonaquisti ve Michael Lindner gibi Amerikalı ustalar, kendi anlatımlarında Eells'in yönlendirmesini işin başındaki dönüm noktaları arasında sayar. Eells, kumlama (sandblast) yüzeyleriyle öne çıkan Amerikalı yapımcılar arasında da anılır.

Damga ve kod dizgesi

Eells, pipolarını işaretlerken damgayla pantograf kazımayı birlikte kullandı. Birinci hat pipolarda sapa "EELLS U.S.A." damgası ile el yazısı "JH Eells" imzası vurulur; ölçü, yıl ve biçim bilgisi ise kazınarak işlenir. Ağızlığa açılan imza da kazımadır: ucu sivrilen bir keskiyle yaklaşık 0,8 milimetre derinliğinde açılır ve beyaz mineyle doldurulur.

Sapa kazınan kod "2 DCU H*" örneğindeki gibi bir rakam, üç harf ve tek bir harften oluşur; sona isteğe bağlı bir yıldız eklenir. Bileşenler şu bilgileri taşır:

  • Baştaki rakam kaliteyi değil ölçüyü belirtir. Kayıtlara göre ustanın yaptığı en büyük pipo, otuz santimetreyi aşan boyu ve on santimetreyi geçen haznesiyle 14 grubuna girer.

  • Üçlü öbeğin ilk harfi üretim yılını verir; dizge 1998 için "A" ile başlar ve harfler sırayla ilerler, buna göre "F" 2003'ü karşılar.

  • Öbeğin son iki harfi hazne ve ağızlık biçimini gösterir; "CU", konik ağızlıklı standart bir billiard demektir. 2004 itibarıyla kayıtlı biçim sayısı sekseni aşmıştı.

  • Tek başına duran harf yüzeyi tanımlar; "H", kırmızı vurgulu siyah bir kumlamanın karşılığıdır.

  • Yıldız varsa ağızlık siyah vulkanit dışında bir malzemeden yapılmıştır; yıldızsız pipolarda ağızlık vulkanittir.

Poplar Ridge hattı ve Ardor bağlantısı

Funda kökü (briyar) doğal bir malzeme olduğu için her blok kusursuz çıkmaz: kum cebi, ince çatlak ya da delmede küçük sapmalar işin doğasında vardır. Eells, piponun içimini ve kullanım ömrünü etkilemeyen bu tür kusurları taşıyan parçaları imha etmek yerine "Poplar Ridge" adıyla ayırdı. Bu hattaki pipolar birinci hatla aynı briyardan yapılır; sapa "Poplar Ridge" kazınıp "JH Eells" imzası vurulur, ağızlığa da hattın baş harfleri olan "PRSP" işlenir. Ölçü, yıl ve biçim bilgisiyle "EELLS U.S.A." damgası bu pipolarda yer almaz.

Ustanın adı, İtalyan Ardor'un ABD dağıtımcısı Monjure International'ın tanıttığı "The John Eells Giant" biçimiyle de anılır. Aktarıldığına göre Eells'in büyük ölçülere duyduğu ilgi Ardor'un iri gövdeli seriler üretmesinde etkili olmuş, sık istenen büyük bir biçim yorumu bunun üzerine onun adıyla sunulmuştur.

bottom of page