GBD

GBD, 1850'de Paris'te kurulan ve adını üç ortağının soyadlarının baş harflerinden alan pipo markasıdır. Ganneval, Bondier ve Donninger'in ortaklığı önce lüle taşı pipolar üretti; kısa sürede funda köküne (briyar) geçen firma, bir yüzyılı aşkın süre Avrupa pipo sanayisinin belirleyici adlarından biri sayıldı.

Üç ortak, tek kısaltma

Kurucular hakkında elde çok az bilgi vardır. Anlatılana göre Ganneval ahşap pipo işini Saint-Claude yöresinde öğrenmiş, Bondier kil ve porselen pipo atölyelerinde tornacılık yapmış, Donninger ise lüle taşı oymacılığının o günkü merkezi Viyana'da yetişmişti. Ortakların çekilmesinin ardından sahiplik birkaç kez el değiştirdi; kayıtlara göre firma sırasıyla Bondier, Ulrich & Cie., Bine, Maréchal & Cie. ve A. Maréchal, Ruchon & Cie. unvanlarını taşıdı. Unvan her değiştiğinde GBD harfleri yerinde bırakıldı, çünkü marka piyasada bu üç harfle tanınıyordu. Auguste Maréchal ile Ferdinand Ruchon'un yönetimi yüzyıl dönümünü aşarak uzun yıllar sürdü.

Erken üretimin ağırlığını, dönemin modasına uyan figürlü oymalar oluşturuyordu. Firma yine de çağdaşlarının çoğundan önce kataloglanmış standart biçimlere yöneldi. Saint-Claude'daki üreticilerden ön işlenmiş blok sağlanmaya başlayınca briyar kısa sürede lüle taşının önüne geçti; bu geçişin genel çerçevesi briyar devrimi maddesinde ele alınır.

Fransız atölyeden İngiliz şirketine

Markanın İngiltere bağlantısı, sahiplik değişikliğinden çok önce kurulmuştu. Londra'daki A. Oppenheimer & Co. adlı ithalat-ihracat evi kayıtlara göre 1860'ta kurulmuş, 1897'de de Büyük Britanya, ABD ve Kanada için GBD'nin tek dağıtımcısı seçilmişti. Maréchal ile Ruchon 1902'de markayı bu eski müşterilerine devretti; iki Fransız ortak Paris fabrikasının başında kalsa da karar merkezi Londra'ya geçti.

Devirden sonra üretim üç noktaya dağıldı. Paris atölyesi çalışmayı sürdürdü, Saint-Claude'da satın alınan iki fabrika birleştirilerek ağırlıkla çanak (stummel) sağlayan bir tesise dönüştürüldü, Londra'da ise ayrı bir pipo fabrikası kuruldu. Bu iki yatırımın 1900'lerin ilk yıllarına tarihlendiği belirtilir. Birinci Dünya Savaşı Fransız atölyelerinden işçi çekince ağırlık kendiliğinden Londra'ya kaydı; savaştan sonra iki ülkede de üretim sürdü, Londra ağırlıkla İngilizce konuşulan pazarlara, Paris ise kıta Avrupası'na çalıştı.

Oppenheimer 1920'lerde BBB ve Loewe & Co. gibi başka pipo markalarını da bünyesine kattı. Bunları tek elden yönetmek üzere kurulan Cadogan Investments Limited, Britanya şirket sicilinde 5 Temmuz 1928 tescil tarihiyle görünür. Yapı bir holding olarak tasarlandığından markaların adları, kadroları ve üretim çizgileri büyük ölçüde ayrı tutuldu.

Kaliteler ve tanıtıcı ayrıntılar

İki savaş arasında kalite basamakları çoğaldı. Yalnızca GBD damgası taşıyan standart üretimin üstüne London Made ve Standard, onların da üstüne New Era ile Pedigree yerleşti; siyaha boyanmış, derin kumlanmış yüzeyiyle Prehistoric ayrı bir yerde durdu. Aynı dönemde farklı alıcı kesimlerine yönelik City de Luxe, Marcee ve Dr. Plumb's gibi alt markalar devreye girdi.

Markayı uzaktan tanıtan iki ayrıntının Paris çıkışlı olduğu aktarılır: ağızlığa kakılan ve GBD harflerini taşıyan madenî madalyon ile Extra Dry adıyla tanıtılan madenî filtre düzeneği. Sap (shank) üzerindeki damgalar da koleksiyoncular için ipucu sayılır; düz sıra hâlindeki "London England" damgasının Fransa'da üretilmiş örneklerde bile kullanıldığı bilinir, dolayısıyla damga tek başına üretim yerini göstermez.

Comoy's ile tek çatı altında

Paris fabrikasının 1952'de Saint-Claude'a taşındığı belirtilir. 1960'ların sonundan 1970'lerin sonuna uzanan dönemde marka, serbest biçimli (freehand) tasarımlara ayrılan Collector ve Unique hatlarını çıkardı. 1981'de GBD ile Comoy's of London tek fabrikada birleştirildi; madenî madalyon bir süre kullanımdan kalktı, sonraki üretimde yerini pirinç madalyona bıraktı. Koleksiyoncular bu tarihi bir eşik sayar ve GBD pipolarını birleşme öncesi ile sonrası diye ayırır. Marka bugün de aynı grubun çatısı altında üretilmektedir.