Krisor (GHK)

Krisor, Kuzey Kaliforniya'da çalışmış bir Amerikan el yapımı pipo markasıdır; pipoları oval bir çerçeve içine alınmış "GHK" harfleriyle damgalanır. Ustanın adı kaynaklarda örtüşmez: pipo künyelerini derleyen José Manuel Lopés marka sahibini George Krisor diye kaydeder, koleksiyoncu anlatıları ise Gilbert Henry Krisor adını verir. Damganın kendisi de kolay okunmadığından, imza uzun süre "Kaiser" ve "Krissor" gibi yanlış adlarla dolaşımda kalmıştır.

Damga ve Künye

GHK pipolarının en kolay tanınan yanı sapa vurulan ağırlık bilgisidir: usta hemen her pipoda o parçanın gram cinsinden ağırlığını damgalamıştır. Ne atölye işlerinde ne de seri üretimde yaygınlaşmış bir alışkanlık olduğundan, bu rakam Krisor imzasının ayırt edici işareti sayılır. Damgaya boy bilgisi de girer: standart ölçüdeki örneklerde boy harfi bulunmaz, uzun olanlara "L", daha da uzunlarına "XL" vurulur. Anlatıldığına göre Krisor, pipolarına "USA" ibaresini koyan ilk Amerikalı ustalar arasındadır.

Emeklilikten Sonra Kurulan Bir Tezgâh

Aktarılan hayat hikâyesine göre Krisor, Illinois'in Glenview çevresinde büyümüş ve mesleğini otomobil sektöründe yapmıştır. Emekli olduktan sonra Sacramento'nun yaklaşık elli kilometre doğusunda, Sierra Nevada eteklerindeki Cameron Park'a yerleşmiş, pipo yapımına burada bir uğraş olarak başlamıştır. Ağırlıklı olarak Yunan briarı kullandığı, boyalarını kendi hazırladığı ve kendine özgü bir cila yöntemi geliştirdiği kaydedilir. Uğraş zamanla ticari bir işe dönüşmüş, pipoları birkaç Kaliforniya pipo dükkânında yer bulmuştur. Aynı yıllarda süet deri ve bakırdan pipo sehpaları, tütün bastırıcıları (tamper) gibi yan parçalar yaptığı da anlatılır. Kayıtlara göre 1984'te ölmüştür.

Tek Şekle Bağlı Bir Üretim

Krisor'un üretimini olağandışı kılan, neredeyse tamamının tek bir şekil ailesinde toplanmış olmasıdır: uzun saplı Canadian. Sapların hemen hepsi köşeli kesilmiş ve alt yüzü düz bırakılmıştır; bu yüzden pipolar masaya yatırıldığında yuvarlanmaz. Lüle biçimleri ve toplam boy örnekten örneğe değişir; bilinen örneklerde ağızlıklar elde biçimlendirilmiş vulkanittendir (ağızlık malzemeleri maddesinde bu malzemenin özellikleri ele alınır). Yirmi yılı bulmayan bir çalışma dönemine sığdığı için üretim sayıca küçük kalmıştır.

Anlatılanlar arasında, ustanın "Days of Old" adını verdiği ve kendi kutuları, sehpaları ile temizlik çubuklarıyla birlikte hazırladığı iki büyük Canadian takımı özel bir yer tutar. Krisor'un pipoları çoğunlukla Kaliforniya içinde el değiştirdiği için ünü Batı Yakası'nın ötesine pek taşmamıştır; adı, aynı dönemde aynı bölgede çalışan ve benzer biçimde sınırlı bir çevrede tanınan diğer Amerikalı ustalarla birlikte anılır. Bu kuşağın genel çerçevesi için Amerikan el yapımı pipo sahnesi ve Lester C. Garlow maddelerine bakılabilir.