MeerQueen Meerschaum Pipes

MeerQueen Meerschaum Pipes, Eskişehir'de blok lüle taşı işleyen bir Türk atölyesinin ürünlerini yurt dışına sunarken kullandığı marka adıdır. Aynı işletme, 1999'da açtığı satış sitesinin adıyla MeerschaumStore olarak da anılır; MeerQueen ise son yıllarda öne çıkarılan ve tescil işaretiyle kullanılan üst kimliktir. Marka kendi yayınlarında "Est. 63" ibaresini taşır ve işin 1963'te Uzkesici soyadlı bir aile büyüğü tarafından kurulduğunu bildirir.

Kayıtlardaki çelişki

Kuruluş yılı tek bir noktada buluşmaz. Şirketin kendi beyanı 1963'ü ve Uzkesici adını verirken, José Manuel Lopes derlemesine dayanan Pipedia kaydı işletmeyi 1908'e ve Bahadır Baykal adına bağlar, işin sonra oğlu Kural'a geçtiğini yazar. İki tarih arasında yarım yüzyılı aşan bir fark vardır ve hiçbiri ticaret sicili gibi bağımsız bir belgeyle doğrulanabilmiş değildir. Burada şirketin kendi yayınlarında tutarlı biçimde yinelediği 1963 esas alınmış, 1908 doğrulanmamış kayıt olarak anılmıştır.

Atölye ve ustalar

İşletme yaklaşık on iki oymacıyla çalıştığını, bunlardan altısını usta saydığını bildirir: Tekin Gök, İsmail Bağlan, Ramazan Bağlan, Medet Kara, Mehmet Başsav ve Salim Şener. Her parça, kendisini yontan ustanın imzasını taşır; böylece tek bir marka adı altında birden çok el ve birden çok üslup toplanır. Kullanılan hammadde, yüzyıllardır Eskişehir lüle taşı oymacılığını besleyen yöre ocaklarından çıkan blok taştır; kırıntı taşın bağlayıcıyla preslenmesiyle elde edilen malzemeyle çalışılmadığı belirtilir.

Derecelendirme ve yapım

Markanın en çok bilinen uygulaması kendi derecelendirme ölçeğidir. Ham taşın niteliği ile oyma işçiliği ayrı ayrı altı üzerinden puanlanır; en üst kademe "6/6" olarak gösterilir. Yapımda geleneksel vidalı dişin yerine, funda kökü (briyar) pipolarında yaygınlaşan geçme bağlantı tercih edilir: sapa oturan tenon teflondan, ağızlık ise akrilikten yapılır ve istendiğinde 9 milimetrelik filtre yuvası açılır. Bitmiş pipo, üst üste birkaç kat doğal balmumuyla doyurulur. İşletme, lüle taşı gövde için ömür boyu garanti verdiğini ve yüz seksenden fazla ülkeye ulaştığını bildirir; bu beyanlar bağımsız olarak denetlenmiş değildir.

Oyma dağarcığı

Ürün yelpazesinin ağırlığı figüratif oymalardadır. Klasik pipo biçimlerinin yanında hayvan başları, ejderha ve pençe motifleri, insan yüzleri, bitkisel bezemeler ve fantastik karakterler ayrı seriler hâlinde toplanır. Kalabaş (calabash) ve uzun saplı churchwarden gibi biçimler ile puro ve sigara ağızlıkları da dağarcığın parçasıdır. Bunlara ek olarak, müşterinin ilettiği portre, arma veya amblemin taşa işlendiği ısmarlama işler ayrı bir kol oluşturur. Lüle taşının gözenekli yapısı gereği her pipo kullanıldıkça bal renginden koyu kahveye uzanan bir renk alır; kabartmalı yüzeylerde bu değişimin oymanın ayrıntılarını zamanla daha okunur kıldığı kabul edilir.