Moritz (Jürgen Moritz)

Moritz, Alman usta Jürgen Moritz'in Mönchengladbach'taki tezgâhında tek elden çıkardığı pipoların adıdır. Ortada bir fabrika değil, kütüğün seçilmesinden son cilaya kadar bütün aşamaların aynı kişide toplandığı küçük bir atölye vardır. Moritz pipoya önce koleksiyoncu olarak bağlanmış, üretim tarafına yıllar sonra geçmiştir; kayıtlara göre asıl mesleği sosyal pedagogluktur ve pipo yapımı uzun süre bu işin yanında yürümüştür.

Biçim anlayışı

Atölyenin ağırlık merkezi serbest biçimli (freehand) pipolardır: biçimi kütüğün damarı belirler, usta da damarın gösterdiği yolu izler. Klasik ailelere döndüğünde en çok billiard ile onun brandy ve pot gibi türevlerinde karar kıldığı bilinir. Serbest biçim, hazır bir kalıba göre değil her kütüğün kendi damar düzenine göre çalışmak demektir; bu yöntemde iki pipo birbirinin eşi olmaz. Ölçüde birlik de aranmaz: aynı elden hem iri ve hacimli gövdeler hem de oldukça ince, hafif parçalar çıkar.

Ağızlıklar ebonitten çekilir; arşiv kayıtları cumberlandın da kullanıldığını belirtir. Bu malzemelerin özellikleri ve bakımı ağızlık malzemeleri maddesinde ele alınmıştır. Sap ile gövde arasındaki geçişlerde değerli ahşap, bambu sap, boynuz, şimşir ve kemik gibi malzemeler kullanılır. Yüzey işlemi olarak düz cilanın yanı sıra kumlama ve boyama da uygulanır. Her pipo gövdenin altında küçük bir damga taşır; arşiv kayıtlarında damganın biçimi "J. Moritz — handmade" olarak geçer.

Ustalık yolu

Moritz'in funda köküyle (briyar) tanışması gençlik yıllarına dayanır. Üniversite yıllarında bir pipo mağazasında yarı zamanlı çalışmış, bu sırada hem çok sayıda usta işini eline almış hem de kendi koleksiyonunu kurmuştur. Kendi pipolarını yapma denemeleri 2000'lerin başında başladı; ilk örnekleri 2004 yazında tanıdıklarına gösterildi. Bu ilk parçalar torna kullanılmadan bitirilmişti. Atölye sonraki yıllarda bant zımparadan testereye, cila makinesinden kendi kumlama düzeneğine kadar donandı; ağızlıklar da torna başında çıkarılmaya başlandı.

Üslubun oturmasında iki ad anılır. Alman usta Cornelius Mänz ile kurduğu yakınlık, ölçü ve bitiş disiplinini biledi. 2009'da Kopenhag'da Tom Eltang'ın atölyesinde geçirdiği bir hafta ise dönüm noktası sayılır; Moritz'in Danimarka okuluna yaslanan çizgisi büyük ölçüde bu temasla belirginleşti.

Buluşmalar ve dolaşım

İlk görünürlüğünü Rheinbach ve Lohmar gibi Alman pipo buluşmalarında kazandı. 2007'de meslektaşı Frank Axmacher ile birlikte Chicago'daki büyük pipo fuarına katıldı; kendi anlatımına göre hazırlık aşamasında daha önce Chicago'ya gitmiş ustaların desteğini gördüler. Fuarın kuruluşu ve tarihçesi için Frank Burla maddesine bakılabilir. Moritz'in pipoları Almanya dışında Danimarka, İtalya, Japonya, İsveç ve Çin'deki koleksiyonlara da girmiştir.