Old Pal

Old Pal, Fransa'da üretilmiş, bugün yalnızca elden ele geçen eski örnekleri üzerinden tanınan bir briyar pipo markasıdır. Üretim dönemi belge yerine damga biçimine bakılarak tahmin edilir; yaygın kanı, markanın 20. yüzyılın ilk yarısına ait olduğudur. Adın bir atölyenin kendi imzası olmaktan çok, büyük bir fabrikanın perakendeciler için kullandığı ticari adlardan biri olduğu düşünülür. Bu yüzden Old Pal hakkında bilinenler kataloglardan değil, sapın üzerindeki damgadan gelir.

Damga

Old Pal pipolarında marka adı sapın sol yüzüne, hafif bir yay çizecek biçimde vurulmuştur. Adın hemen altında kanatları iki yana açılmış bir kuş figürü, onun altında da "Made in France" ibaresi yer alır. Bu kuş, markanın en ayırt edici işaretidir ve üreticiyi saptamaya çalışan koleksiyoncunun ilk baktığı ayrıntıdır. Ne var ki figürün herhangi bir Fransız firmasının kurumsal amblemiyle eşleştiğine dair bir kayıt bugüne dek gösterilebilmiş değildir; kuş, kimliği açıklamak yerine soruyu ayakta tutar. Şekil numaraları da sapa ayrıca damgalanır; günümüze ulaşan örnekler arasında düz ve hafif kavisli (bent) billiard biçimleri öne çıkar. Gövdeler briyar kütükten işlenmiştir.

Üretici sorunu

Old Pal'ın hangi atölyeden çıktığı bugün kesin olarak bilinmiyor. Elde tek bir yazılı dayanak var: marka adlarını üreticilerle eşleştiren başvuru kitabı "Who Made That Pipe", madde için iki Fransız üretici adı verir — Marechal, Ruchon & Cie. ile Rubinovich & Haskell Ltd. Bu iki adın hiçbiri başka bir kaynakta Old Pal ile birlikte geçmez; dolayısıyla ikisi de doğrulanmış değil, yalnızca atıftır.

Rubinovich & Haskell Ltd. adına pipo literatürünün geri kalanında rastlanmaz; firmanın ne kurulduğu yer ne de üretim geçmişi hakkında bilgi vardır. Adı burada yalnızca kaynakta anıldığı için kaydedilmiştir. Marechal, Ruchon & Cie. ise tersine, tarihi ayrıntısıyla belgelenmiş bir kuruluştur — ancak bu belgelerin hiçbirinde Old Pal geçmez. Camiada ağır basan tercih bu ikinci firmadan yanadır, gerekçesi de kanıt değil olasılıktır: ölçekli bir üreticinin çok sayıda yan marka çıkarması beklenir.

Söz konusu firma, GBD markasını elinde tutan Paris kuruluşudur ve kökeni 1850'ye, Ganneval, Bondier ile Donninger'in kurduğu ortaklığa uzanır. Ortaklardan Bondier'in diğer ikisinden yaklaşık otuz yıl fazla yaşaması, unvanın art arda değişmesine yol açtı: önce Bondier, Ulrich & Cie., ardından Bine, Marechal & Cie., son olarak da A. Marechal, Ruchon & Cie. Auguste Marechal ve Ferdinand Ruchon'un adları şirket unvanında elli yılı aşkın süre kaldı. 1902'de firma Londralı A. Oppenheimer & Co. ile birleşti; GBD'nin sahipliği İngiliz sermayesine geçerken üretim Paris ve Saint-Claude atölyelerinde sürdü. 1915 tarihli Londra briyar pipo üreticileri rehberinde iki şirketin ayrı ayrı ama aynı adreste listelenmesi, birleşmenin ardından unvanların bir süre daha yan yana kullanıldığını gösterir. Old Pal gibi ikinci hat adların çıkabileceği türden bir yapı budur — fakat çıktığına dair bir kayıt bulunmuş değildir.

Bugünkü yeri

Marka uzun süredir üretimde değildir. Eldeki pipolar, briyar devrimi sonrasında Fransız fabrikalarının seri üretime geçtiği dönemin gösterişsiz ama düzgün işçiliğini temsil ettiği için toplanır. Tarihlemede kullanılabilecek bir seri kaydı bulunmadığından, elde kalan tek ölçüt damganın biçimi ile ağızlık malzemesidir; bu da ancak kaba bir dönem aralığı verir. Old Pal, bu yönüyle 20. yüzyıl Fransız pipo üretiminin belgesiz kalmış geniş alt katmanının tipik bir örneğidir.