Oldenkott

Oldenkott, kökleri 18. yüzyılda Hollanda'daki tütün ticaretine uzanan ve 20. yüzyılın ortasında Almanya'nın en büyük pipo üreticisi hâline gelen bir markadır. Adı bugün daha çok, Aşağı Ren bölgesindeki küçük Rees kasabasında altmış yıl boyunca sürdürülen seri briyar pipo üretimiyle anılır.

Tütünden pipoya

Ailenin tütün işi iki ayrı koldan yürüdü. Kayıtlara göre Henricus Oldenkott 1740'ta Weesp'te tütün işliyordu; 1730-1792 yılları arasında yaşayan Hermannus Oldenkott ise 1760'ta Amsterdam'da kendi fabrikasını kurdu. Bu ikinci kolun Almanya'daki uzantısı, oğullarından birinin eliyle 1819'da Ahaus'ta açıldı. İki kol uzun süre birbirinden bağımsız çalıştı.

Dönüm noktası 1838'de yaşandı: Reesli August Kersten, Elten ve Weesp'teki fabrikaları satın alarak işi devraldı, ancak Oldenkott adını korudu. Kersten ailesinin yönetiminde Alman kolu hızla büyüdü ve ülkenin önde gelen tütün şirketlerinden biri oldu; 1921'de Rees'te dönemin en modern tesislerinden sayılan bir fabrika kuruldu. Hollanda'daki işletme 1923'te Amersfoortlu Sopla firmasına geçti ve üretim Amsterdam'dan çekildi; 1929'da ise Rees'teki şirket, öteki kolun Neuss ve Ahaus'taki tesislerini bünyesine kattı.

Şirket 1932'de tütünün yanına kendi piposunu da koymaya karar verdi. Bu adım, ilerleyen yıllarda Oldenkott'un asıl kimliğini belirleyecekti.

Rees fabrikasının yükselişi

İkinci Dünya Savaşı'nın ardından Oldenkott pipoları Alman pazarının önemli bir bölümünü elinde tuttu. 1964'te yayımlanan ve sigara ile akciğer kanseri arasındaki bağı ortaya koyan Terry Raporu'nun ardından pipoya yönelim artınca fabrika en verimli yıllarını yaşadı; kayıtlara göre 1968-1970 arasında aylık üretim kırk bin piponun üzerine çıktı ve şirket Avrupa'nın en büyük pipo üreticisi konumuna geldi.

Bu pipolar tornada ve kalıpla, seri üretim yöntemleriyle yapılıyordu; markanın hedefi tek tek imzalı parçalar değil, tutarlı ve erişilebilir bir standarttı. Bu yönüyle Oldenkott, fabrika piposu ile atölye piposu ayrımının Almanya'daki en tipik örneklerinden biri sayılır. Aktarıldığına göre ana markanın yanı sıra Eminent, Excelsior, Excellent ve Oldex damgaları ikinci kalite ya da yan seri olarak kullanıldı; Hamburglu toptancı Terella için üretilen Maxim damgası ise fabrika kapandıktan sonra başka üreticilerin elinde sürdürüldü.

Camiada sık yinelenen bir iddia da Porsche Design imzalı pipoların Oldenkott'ta üretildiğidir. Bu atıf tartışmalıdır: kimi kaynaklar söz konusu pipoların başka bir üreticinin elinden çıktığını, Oldenkott'un ise kendi adıyla bir "Turbo" serisi yaptığını belirtir. İki serinin biçim yakınlığının bu karışıklığı doğurmuş olabileceği ileri sürülür.

Kapanış ve markanın sonraki hayatı

Şirket 1972'de Hollandalı Niemeijer grubuna satıldı, tütün üretimi 1974'te tamamen durdu ve tesis yalnızca pipo yapan bir fabrikaya dönüştü. 1987'de Peter Kersten işletmeyi aile adına geri satın aldıysa da küçülen pazar karşısında tutunamadı; fabrika 1992'de, geriye yalnızca on altı pipo ustası kalmışken kapandı. Böylece Almanya'da Vauen ile birlikte anılan iki büyük fabrikadan biri tarihe karıştı.

Marka adı 2012'de yeniden gündeme geldi: Kölnlü Alexander Strähnz, "Henric's Oldenkott Senior & Comp." sözcük ve şekil markasının haklarını alarak sınırlı ölçekte üretime yeniden başlamayı amaçladı. Anlatıldığına göre yeni modellerin biçimi eski Rees pipolarından esinlenmiş, üst seride markanın eski işareti olan kırmızı-beyaz nokta yeniden kullanılmıştır. Yeni seri, kasabanın müzesinde açılan bir sergiyle birlikte tanıtıldı.