P.Zhan Pipes

P.Zhan Pipes, Çinli pipo ustası Ping Zhan'ın kendi adıyla yürüttüğü atölyedir. Kuzeydoğu Çin'in liman kenti Dalian'da çalışan Zhan, 2011'de pipo yontmaya başladı ve işleri kısa sürede Avrupa ile Kuzey Amerika'daki koleksiyoncuların ilgisini çekti. Çin'de yetişip ülke dışında da düzenli olarak tanınan ilk bağımsız ustalardan biri sayılır. Adı Çin'deki kullanımıyla, yani soyadı önde gelecek şekilde "Zhan Ping" biçiminde de geçer; Batı kaynaklarında "Ping Zhan" yerleşmiştir.

Mühendislikten yontuculuğa

Zhan, kayıtlara göre 1979 doğumludur. Üniversitede fen ve teknoloji alanında öğrenim gördükten sonra on yılı aşkın süre yazılım mühendisliği yaptı. Bu dönemin ikinci yarısında resme ve üç boyutlu tasarıma yöneldi; pipoya duyduğu ilgi de aynı yıllarda, piponun küçük ölçekli bir heykel gibi ele alınabileceği düşüncesiyle birlikte belirginleşti.

Yontuculuğu bir ustanın yanında öğrenmedi; teknikleri kendi başına, deneyerek geliştirdi. Bu yönüyle atölye çıraklığı geleneğini sürdüren Avrupalı ustalardan farklı bir yoldan geldiği, hakkında sık yinelenen bir saptamadır.

Üslup ve işçilik

Zhan'ın biçim anlayışında iki damar birleşir. Birincisi, orana ve yüzey temizliğine düşkün Japon ustaların çizgisidir; kaynaklar belirli bir isim vermeden bu okulun etkisini öne çıkarır; Hiroyuki Tokutomi söz konusu anlayışın en bilinen temsilcisidir. İkincisi, serbest biçimi ve akıcı hattı öne alan Danimarka okuludur. Ortaya çıkan işler klasik ölçülere sadık kalırken freehand yorumlara da açıktır.

Gövdeler briyar kütüğünden işlenir; ağızlıklar hazır alınmayıp ebonit çubuktan elde biçimlendirilir ve ısırma ucu tek tek inceltilir. Sap ile ağızlığın buluştuğu geçme kısmının kusursuz oturması, Zhan'ın işlerinde sıkça anılan bir ayrıntıdır. Ağızlık malzemeleri arasında ebonit tercih edilmesi, elde şekillendirmeye uygun olması ve ağız hissini yumuşatmasıyla açıklanır.

Yıllık üretim yaklaşık yüz pipoyla sınırlıdır. Bu ölçek, atölyeyi seri üretim tesisinden ayırıp tam anlamıyla artisan kategorisine yerleştirir.

GH.ZHANG bağlantısı

Zhan, kendi atölyesinden ayrı olarak GH.ZHANG markasına tasarımcı sıfatıyla katkı verir. Üretici tanıtımlarına göre pipo malzemesi ithalatçısı Guo Hui Zhang, 2010'ların sonunda artisan ustalarca tasarlanıp daha büyük ölçekte üretilebilecek pipo fikri üzerinde çalışmaya başlamış, danıştığı yontucular arasında Ping Zhan da yer almıştır. Marka, ustaların çizdiği biçimleri CNC tezgâhında kabaca çıkarıp elde bitirme yöntemiyle üretir ve her pipoda tasarımcının adı belirtilir.

Böylece Ping Zhan imzalı biçimler, kendi atölyesinden çıkan tekil işlerin yanı sıra daha geniş bir üretim hattında da görülebilir. İki üretim, hem damgaları hem ölçekleri bakımından birbirinden ayrıdır: P.Zhan Pipes baştan sona tek elden çıkan işleri, GH.ZHANG ise ortak çalışmayla yürüyen bir üretim düzenini anlatır.