Peter Pfeifenbau (Roman Peter)

Peter Pfeifenbau, İsviçreli usta Roman Peter'in kendi eliyle ürettiği pipolara verdiği addır. Marka, Zürih kantonundaki Affoltern am Albis kasabasında, aynı çatı altında yürütülen bir atölye ile tütüncü dükkânına dayanır. Ustanın 1963 Zürih doğumlu olduğu, önce mobilya işçiliği dalında yetiştiği, sonra da antika onarımı üzerine eğitim aldığı kayıtlıdır. Bu iki damar markanın karakterini birlikte belirler: bir yanda ölçülü bir ahşap işçiliği, öte yanda eskimiş parçayı bozmadan ayağa kaldırmayı gerektiren onarım disiplini.

Atölyenin Kuruluşu

Pipo yapımı Peter için önce ikinci bir uğraş olmuş, esas mesleğin yanında sürmüştür. Başlangıç yılı kaynaklar arasında ayrışır: kimi kayıt 1985'i verirken, ustanın kendi anlatımına dayanan yerel basın haberlerinden 1980'lerin başına uzanan bir tarih çıkar. Bu nedenle burada yalnızca 1980'lerin ortası gibi geniş bir aralık verilebilir. Kesin olan, 1993'te kasabada Peter Tabakwaren adıyla açılan dükkândır; atölye de o tarihten sonra aynı adreste toplanmış, üretim, onarım ve tütüncülük tek mekâna sığmıştır. Kayıtlarda ayrıca 1987-1992 arasında birkaç sergiye katıldığı geçer, ancak bu katılımlar bağımsız bir kaynakta doğrulanamamıştır.

Ustanın İsviçre pipoculuğundaki ağırlığı yalnızca ürettiği pipolardan gelmez. Onarım tarafı en az üretim kadar öne çıkar; atölyenin yurt içindeki çok sayıda perakendeci için tamir işi üstlendiği aktarılır, buna karşılık dolaşımdaki "iki yüzü aşkın satıcı" rakamı tek kaynağa dayanır. Elden geçirilen parçalar ahşapla sınırlı değildir: kil, porselen ve lüle taşı gibi kırılgan gövdeler, boynuz ve kehribar ağızlıklar da atölyenin işi arasındadır. Her malzemede o malzemenin kendi geleneksel yöntemiyle çalışıldığı belirtilir.

Üretim ve Biçim Anlayışı

Atölyenin briar tedariki iki ülkeyle sınırlıdır: briar blokları İtalya ve Yunanistan'dan alınır. Ağızlıklarda ebonit (sert kauçuk) tercih edilir; bu malzemenin pipo karakterine etkisi için ağızlık malzemeleri maddesine bakılabilir. Atölye iki hat üzerinden çalışır: bir yanda ısmarlama klasik biçimler, öte yanda tamamen serbest kesilen freehand parçalar. Freehand üretiminin yılda elli civarında kaldığı belirtilir; bu rakam da tek kaynaklıdır ve bir sipariş yılından diğerine değişmesi beklenir.

Markanın ayırt edici yönü, ustanın "organik" diye andığı biçim anlayışıdır. Kalıba bağlı olmayan bu gövdelerde hat, briar bloğunun kendi damar akışını izler; sonuç kimi zaman pipodan çok küçük bir ahşap heykeli andırır. Freehand'lerde sapı çevreleyen beyaz bir halka ile sap altına işlenen imza tanıtıcı işaret sayılır; halkanın antilop kemiğinden yapıldığı bilgisi tek kaynakta geçer ve resmî sitede doğrulanamamıştır. Pipolarda kullanılan damga R.P. kısaltmasıdır. Blok seçiminde damar düzeninin kesintisizliği başlıca ölçüt kabul edilir.

Bugün

Peter Pfeifenbau, bayilik ağı kurup adını yaymak yerine dar bir çerçevede kalmayı seçmiş atölyelerdendir; üretim küçük tutulduğu için pipoları uluslararası koleksiyonculuk çevrelerinde seyrek görülür. Buna karşılık atölye, İsviçre'de pipo onarımı denince ilk anılan yerlerden biri olma niteliğini korumakta, hem üretici hem restoratör kimliğiyle çalışmayı sürdürmektedir.