Vitale (Piero Vitale)

Vitale, İtalyan usta Piero Vitale'nin kendi adını taşıyan pipo atölyesidir. Kuzey İtalya'da, Pavia yakınlarındaki Certosa di Pavia'da çalışan Vitale, 2014'te bir arkadaşı aracılığıyla el yapımı pipo dünyasıyla tanışmış, birkaç ay içinde ilk piposunu bitirmiştir. Marangoz ve lutiye bir dedenin torunu olması, ağaç işçiliğine çocukluktan gelen aşinalığını açıklar; atölye alışkanlıklarının bir bölümü bu erken dönemden kalmadır.

Atölye ve Yöntem

Vitale'nin üretimi seri değil, tek tek elden geçen bir üretimdir. Yıllık çıktısı yaklaşık iki yüz piponun çevresinde seyreder. Kaba biçimlendirmeden son zımparaya kadar iş, eğe, raspa, zımpara ve küçük freze aletleriyle yürütülür; torna yalnızca ağızlık kesiminde devreye girer. Kütük tercihi bilinçli biçimde dardır: usta, briar bloklarını İtalyan kesicilerden alır ve blokların en az iki yıl dinlendirilmiş olmasını şart koşar. Hem plateaux hem ebauchon bloklarla çalışır. Ağızlıklarda Alman ebonit kullanır; süsleme unsuru olarak şimşir, kokobolo, boynuz ve bambu gibi malzemelere başvurur. Ağızlık malzemelerinin genel karşılaştırması için ağızlık malzemeleri maddesine bakılabilir.

Biçim Dili

Atölyeden çıkan hiçbir pipo bir diğerinin eşi değildir; buna karşın gövdelerin orantısında yinelenen bir tercih göze çarpar. Çanak ya enine ya boyuna, kimi zaman her iki yönde birden iri tutulur; sap ise buna göre kısa ve incedir. Bu orantı tercihi yalnızca boynuz, yumurta ve "fil ayağı" gibi zanaatkâr işi gövdelerde değil, panel billiard, Rhodesian ya da Oom Paul gibi yerleşik kalıplarda da korunur. Böylece üretim, kalıp dışı gövdelere alan tanıyan freehand anlayışıyla klasik şekil dağarcığının ortasında bir yere oturur. Ustanın saydığı esin kaynakları arasında Tom Eltang, Kent Rasmussen, Eder Mathias, Gian Maria Gamboni ve Viktor Yashtylov vardır.

Derecelendirme ve Tasarım İşleri

Atölyenin derecelendirme düzeni yalnızca damar kalitesine değil, tasarımın karmaşıklığına da bakar. Bu nedenle kumlanmış bir gövde, biçimi daha zorlu ve damarı üstünse düz yüzeyli bir pipoyla aynı dereceyi alabilir. Kayıtlara göre beş basamak kullanılır; artan sırayla tek yıldız, iki yıldız, birbirine eş değer sayılan üç yıldız ile ay, en tepede de seyrek verilen güneş işareti gelir.

Vitale, kendi atölye üretiminin yanı sıra İtalyan pipo firmalarıyla çalışarak fabrika yapımı serilerin tasarımını da üstlenmiştir. Bunların ilki Bluebird, ikincisi Proxima adıyla piyasaya çıkmıştır. Bluebird, Molina ile yürütülen ortak bir çalışmadır; hafiflik ve denge gözetilerek yeniden yorumlanmış klasik biçimlerden oluşur. Proxima'da ise üretim Molina ve Paolo Croci atölyelerine bırakılmış, briar seçimi, model tasarımı ve üretim aşamalarının denetimi Vitale'de kalmıştır. Her iki seride de gövdeler ustanın çizim ve prototipleri üzerinden çoğaltılır. Vitale, İtalya'daki pipo zanaatkârlarını bir araya getiren Accademia della Pipa üyeleri arasında da anılır.