Yunar Pipe (Yunar Meerschaum)

Yunar Pipe, Eskişehir'de çalışan oymacı Abdülvahap Yunar'ın atölyesi ve bu atölyede işlenen lüle taşı pipoların markasıdır. Yurt dışı yazışmalarında ve internet sitesinde ad "Yunar Meerschaum" biçimini alır. Zanaatı babasının yanında öğrenen Yunar ailede ikinci kuşak oymacı sayılır; üretim bugün de tek ustanın tezgâhına bağlı olduğundan marka, sınai bir yapıdan çok artisan atölye tanımına girer.

Usta ve Atölye

Kayıtlara göre Yunar oymacılığa 1990'da, kendi köyündeki atölyelerde başlamıştır. 2006'da Eskişehir'in tarihî Odunpazarı semtinde kendi tezgâhını kurmuş, 2010'da Kültür ve Turizm Bakanlığınca verilen geleneksel el sanatları sanatçısı belgesini almıştır. Ocak 2025'te yayımlanan bir ajans haberinde, otuz beş yıla yaklaşan çalışma süresi boyunca altı binden fazla pipo ve lüle taşı eşya işlediği aktarılır; bu rakam ustanın kendi beyanına dayanır.

Atölye, Paşa Mahallesi'ndeki Atlıhan El Sanatları Çarşısı'nda yer alır. Çarşı, 19. yüzyıl ortasından kalma bir hanın Odunpazarı Belediyesince yeniden yapılmasıyla ortaya çıkmış; iki katlı yapı lüle taşı, gümüş, toprak kap ve cam atölyelerine ayrılmıştır. Üretimle satışın aynı çatı altında toplandığı bu düzen, Eskişehir lüle taşı oymacılığının yüzyıllara yayılan çarşı geleneğinin sürdürülmüş biçimidir.

Yontma ve Bitirme

Yunar kendi çalışma biçimini, kâğıda taslak çizmeden doğrudan taşın üzerinde ilerleyen bir tasarım süreci olarak anlatır. Kabaca boyutlandırılan blok, ince uçlu bıçaklarla oyulur. Ocaktan çıktığında bünyesinde su barındıran ham taş, yontulduktan sonra ısı verilerek uzun sürede kurutulur; ardından ısıtılmış balmumuna daldırılıp elle ovularak parlatılır. Balmumu, gözenekli yüzeyi tıkamadan doyurur ve taşın zamanla koyulaşan rengine zemin hazırlar.

Kullanılan malzeme yörenin kendi ocaklarından gelir. Aynı haberde Eskişehir yataklarında lüle taşının yaklaşık otuz ile yüz yetmiş metre arasındaki derinliklerden çıkarıldığı, ustaların işlenebilir nitelikte ham madde bulmakta zaman zaman zorlandığı belirtilir.

Ürünler

Katalog, klasik pipo şekillerinin yanında Eskişehir oymacılığının alışıldık figür dağarcığını kapsar: insan ve hayvan başları, kartal pençesi içine oturtulmuş hazneler, çiçek motifleriyle bezenmiş gövdeler. Bunlara yüzeyi boyanmış renkli modeller, haznesi değiştirilebilen metal gövdeli pipolar ve puro ağızlıkları eklenir; atölye ayrıca tespih ve kolye gibi lüle taşı eşya da işler. Her parça elde bitirildiği için oymalı örneklerde aynı desenin birebir tekrarı beklenmez.

Ürünlerin önemli bir bölümü yurt dışına gider. Markanın kendi tanıtımına göre başlıca alıcı ülkeler Amerika Birleşik Devletleri, Almanya, Avusturya, Fransa, Japonya ve Çin'dir; ustanın 2025 başındaki açıklamalarında en yoğun ilginin Çin ile Amerika Birleşik Devletleri'nden geldiği söylenir.