Falk ve Çift Kanallı Pipo Patenti

Falk, pipo tarihinde bir marka ya da atölye adı değil, tek bir tescilin adıdır. Massachusetts eyaletinin Brockton kentinde yaşayan George L. Falk'ın patent kayıtlarındaki asıl uzmanlık alanı taşınabilir soğutma düzenekleridir; pipo literatürüne girmesini sağlayan tek başvurusu ise "çift kanallı pipo" (double flue pipe) adını verdiği tasarımdır. Başvuruyu 25 Ağustos 1958'de yaptı; belge 11 Eylül 1962'de US 3.053.262 numarasıyla verildi ve koruma süresi 11 Eylül 1979'da doldu. Bu yüzden Falk adı, marka listelerinde değil patent başlıkları arasında geçer: geride kalan şey seri üretilmiş bir pipo değil, kâğıt üzerinde bir çözüm önerisidir.

Çözülmek istenen sorun

Tescilin dayandığı şikâyet, pipo içenlerin "ıslak topuk" (wet heel) diye andığı durumdur: ağızlıktan aşağı inen tükürük duman kanalını izleyerek hazneye ulaşır, tabanda biriken yanmamış tütünü ıslatır ve nem kılcal yolla yukarı doğru ilerler. Sonuç, tadın bozulması, çekişin tıkanması, tütünün bir bölümünün hiç yanmaması ve pipoyu tekrar tekrar yakma zorunluluğudur. Falk'ın belgesi, bu tablonun çoğu zaman yanlış teşhis edildiğine de dikkat çeker; kusur pipoya ya da tütüne yüklenir, alışkanlık gereği tütün daha sıkı bastırılır, oysa ıslak tütün daha sıkı oturduğu için bu hamle tıkanmayı büsbütün ağırlaştırır. Aynı sorunun farklı çözümleri için bkz. pipo filtreleri ve sistemleri ve Robert L. Smith'in Filto sistemi.

Tasarımın mantığı

Falk'ın önerisi, tek bir kanalı hem dumana hem sıvıya bırakmak yerine bu ikisini ayırmaktır. Gövdede duman kanalının yanı sıra ikinci bir tahliye kanalı açılır; ağızlık tarafından gelen sıvı duman yolundan saptırılarak bu kanal üzerinden ayrı bir kuyucuğa yönlendirilir ve orada, tütünle temas etmeden birikip boşaltılabilir. Tasarımın ikinci iddiası sadelik üzerinedir: belge, bütün düzeneğin yalnızca iki parçadan oluştuğunu, bunun hem kullanımı basitleştirdiğini hem de tekdüze biçimde ve düşük maliyetle üretilebilmesini sağladığını öne sürer. Böylece haznedeki tütünün tamamının kuru külle yanması ve içim sonunda kuru bir hazne kalması beklenir.

Tescilin bıraktığı iz

Falk'ın çözümü, yirminci yüzyıl ortasında nem ve yoğuşma sorununa getirilen tescillerden biridir; patent kayıtlarında aynı yıllara ait filtreli, emici uçlu ya da yoğuşma odacıklı başka düzenekler de görülür. Bu tasarımların yaygın bir üretime dönüşüp dönüşmediği çoğu zaman ayrı bir sorudur ve Falk örneğinde tescil dışında elde belge yoktur. Yine de patent kayıtları, dönemin hangi sorunları çözmeye çalıştığını gösteren birinci elden bir kaynaktır; bu kayıtların tarihlendirmedeki yeri için pipo patentleri, duman kanalı tartışmasının teknik yönü için hava akışı maddelerine bakılabilir.