Müzayededeki Bir Dunhill ES: Künye ile Fotoğrafın Çeliştiği Yer

Müzayededeki bir Dunhill ES, damga okumanın koleksiyonculukta nereye kadar götürdüğünü anlatmak için anılan küçük bir vakadır. John C. Loring, çevrimiçi bir müzayedeye çıkan bir pipoyu yalnızca ilan metni ve fotoğraflarıyla incelemiş, sapındaki yazının söylediği ile gövdenin gösterdiği arasında bir uyumsuzluk saptamıştı. Yazıya bakılırsa pipo 1923 yapımı bir ES, yani markanın uzun saplı Canadian şekliydi.

Künyedeki iddia

İlanı 1923'e bağlayan işaret aslında tekti: iç boru (inner tube) patentinin numarasından hemen sonra gelen, yarım boy vurulmuş ve altı çizili bir 3 rakamı. Dunhill damga düzeninde bu küçük rakam yıl kodudur ve 3, 1923 yılına karşılık gelir. Sapın aynı yüzünde MADE IN ENGLAND ibaresi ile ES şekil kodu, karşı yüzünde ise DUNHILL üstü LONDON satırı ve el işçiliğini gösteren H.W. damgası bulunuyordu. Satıcı gövdeyi oval kesitli saplı bir Bruyere billiard diye tanıtmış, boy için on beş, hazne yüksekliği için dört buçuk santimetre dolayında ölçüler vermiş, damgaların tekrarlanan cilalamadan zayıfladığını ve metal iç borunun kayıp olduğunu da eklemişti.

Fotoğrafla çelişen noktalar

Görüntülerde ilk göze çarpan şey oranlardı. ES şeklinde sapın ağızlıktan belirgin biçimde uzun olması beklenirken bu pipoda ağızlık saptan uzundu. Kodun açılımının "extended shank", yani uzatılmış sap olduğu kabul edildiğinden, oranın tersine dönmesi şekli tanımlayan özelliğin kendisini ortadan kaldırıyordu. İkinci ayrıntı yazının yeriydi: sap yazısı ortalanmak yerine ağızlığa yakın alt bölüme kaymıştı ve harfler, iki satırlık tek bir blok damgadan çok tek tek vurulmuş izlenimi veriyordu. Üçüncüsü, DUNHILL ile LONDON satırlarının neredeyse eşit uzunlukta görünmesiydi; bu biçim, yıl kodu düzeni kurulmadan önceye, 1918'in son aylarına işaret eder.

Onarım ihtimali

Loring'in bu üç gözlemi yerleştirdiği çerçeve, markanın erken dönem onarım alışkanlıklarıdır. Fabrikanın onardığı pipoya onarımın yılını vurduğu, özgün damgaları elden geldiğince yeniden ürettiği ve 1910'ların damga kalıpları sonraki on yılda elde bulunmadığı için bu yeniden yazımı çoğu kez tek tek harflerle yaptığı aktarılır. Buradan çıkan açıklama şudur: pipo aslında 1918 yapımı bir ES olabilir. Sapı kırılınca 1923'te fabrikaya dönmüş, kırık bölüm kesilip atılmış, eksilen boy daha uzun bir ağızlıkla karşılanmış, sap yazısı da harf harf yenilenmiştir. Sapın kısalması hem ters dönen oranı hem de yazının alta kaymış görünmesini tek başına açıklar.

Vakanın bıraktığı ders

Bu sonucun yalnızca fotoğrafa dayandığını, dolayısıyla kesinlik değil ihtimal taşıdığını Loring de belirtir. Yöntemin asıl değeri başka yerdedir: yıl kodu, piponun yapıldığı yılı değil sapa en son ne zaman yazı vurulduğunu söyleyebilir. Ağızlığın özgünlüğü, beyaz noktanın çapı ya da harflerin biçimi gibi ikincil işaretler de tek başlarına değil ancak bir arada anlam kazanır. Bir onarım, Dunhill örneğinde piponun tarihini silmez; ama taşıdığı şekil adını hâlâ hak edip etmediğini tartışmaya açar.