A Tale of Two Latakias

"A Tale of Two Latakias", Amerikalı harmancı G.L. Pease tarafından kaleme alınmış ve kayıtlara göre ilk olarak Pipe Friendly Magazine dergisinin 5. cildinin 2. sayısında yayımlanmış bir denemedir. Metin, aynı adı ve benzer bir tütsüleme geleneğini paylaşan iki farklı Latakia tipini — Suriye kökenli olanla Kıbrıs'ta işlenen olanı — yan yana koyar. Yazının pipo camiasında bu kadar sık anılmasının nedeni, "Latakia" sözcüğünün tek bir tütünü değil, birbirine benzemeyen iki ürünü birden karşıladığını açıkça ortaya koymasıdır.

Yazının yazıldığı koşullar

Deneme, Suriye Latakia'sının uzun süre piyasada bulunamadığı, sonra sınırlı ölçüde yeniden görünmeye başladığı bir dönemde kaleme alınmıştır. Üretimin ne zaman durduğu konusunda kaynaklar birbirini tutmaz: bir anlatıda tütsüleme için gereken odunun kesiminin yasaklanması gösterilir ve tarih olarak 1970'lerin sonu verilir; başka bir anlatıda orman kaybı, mavi küf hastalığı ve iç savaşın üst üste binmesiyle 2010 dolaylarına kadar sürüklenen bir tükeniş anlatılır. Kayıtlara göre bugün Latakia işlemesini sürdüren tek yer Kıbrıs'tır. Bu nedenle yazı, bir tadım rehberinden çok, elden çıkmakta olan bir üretim geleneğinin belgesi sayılır.

İki tütünün ayrıldığı nokta

Metnin çıkış noktası tek bir olgudur: iki Latakia'yı akraba kılan şey hammadde değil, işlemdir. Suriye tipinin taban yaprağı "shekk-el-bint" adıyla anılan uzun ve dar yapraklı bir çeşittir; yaprak önce güneşte kurutulur, ardından barakalarda yöresel odun ve otların için için yanmasıyla tütsülenirdi. Kıbrıs tipinde ise küçük yapraklı İzmir (Smyrna) çeşidi, yani bir şark tütünü yaprağı kullanılır; bu yaprak barakalarda havayla kurutulduktan sonra benzer bir tütsülemeden geçirilir.

Aradaki farkı doğuran şey de bu taban yaprağın kendi yapısıdır. Suriye çeşidi nikotince güçlü sayılır ve tütsüleme sonrasında koyu kestane rengini alır. Kıbrıs çeşidi ise nikotini düşük, kendiliğinden tatlımsı ve iyi yanan bir tütündür; bitmiş hâli neredeyse siyaha yakın koyuluktadır. Duman karakterine ilişkin tanımlar kaynaktan kaynağa ayrışır — kimi kayıtlarda Suriye yaprağı keskin ve baharatlı, kimilerinde ise Kıbrıs'ınkine kıyasla daha yumuşak anlatılır. Bu yüzden ayrım kesin bir ölçü değil, camianın yaygın kanaati olarak alınmalıdır.

Harmandaki ağırlık

Yazının harmancılara dönük bölümü, oran meselesi üzerinde durur. Her iki tip de yüzde birkaçlık paylarda bile ayırt edilir; pay büyüdükçe tütsülü tat harmandaki öbür yaprakların önüne geçmeye başlar. Kıbrıs yaprağının kendine özgü tatlılığı, ölçülü oranlarda Virginia yapraklarıyla sorunsuz kaynaşır. Şark tütünleriyle birleştirmede ise dikkat gerekir; narin yapraklar tütsünün altında silinebilir. Suriye yaprağı, güçlü nikotini ve keskinliği nedeniyle daha ölçülü kullanılan bir bileşen kabul edilir: küçük paylarda derinlik katarken, yüksek paylarda dengeyi kendi lehine bozar. Pease'in vardığı sonuç, iki tütünün birbirinin yerine geçemeyeceği, İngiliz harmanı geleneğinde her birinin ayrı bir işlevi bulunduğudur.