Altinok

Altinok, Ankara merkezli bir Türk lüle taşı piposu markasıdır. 2002'de kurulmuş, satışını o günden bu yana kendi internet sitesi üzerinden yürütmüştür. Marka adı, yurt dışı yazışmalarında ve site adresinde Türkçe "ı" harfi düşürülerek yazılır.

Kurucusu ve kuruluşu

Markayı kuran Sinan Altınok pipoculuğa meslek dışından gelmiştir. Kendi tanıtım metnine göre 1958'de Ankara'da doğmuş, elektronik mühendisliği okumuş ve yirmi yılı aşkın süre bilişim alanında çalışmıştır; pipo işine emekliliğinin ardından girmiştir. Bu kişisel ayrıntılar markanın kendi beyanına dayanır, bağımsız kayıtlarla ayrıca doğrulanmış değildir. Kuruluş yılı olarak verilen 2002 ise sitenin telif satırıyla tutarlıdır.

Tek atölye değil, usta ağı

Altinok'un çalışma biçimi, tek ustanın tezgâhına dayanan klasik bir artisan atölyesinden ayrılır. Birbirinden bağımsız oymacıların işleri tek bir marka çatısı altında toplanır ve her pipo, üzerinde çalışan ustanın adıyla ayrı ayrı sunulur. Markanın kendi sayfalarında İsmail Bağlan, Kudret Gezer, Medet Kara, Mustafa Albayrak ve Davorin Denović adları anılır; bunlardan Bağlan ile Gezer'in Eskişehir'de çalıştığı belirtilir. Aynı kaynağa göre Bağlan 1958 doğumludur ve oymacılığı 1970'te ağabeyi Kemal Bağlan'ın yanında öğrenmiştir.

Böyle bir yapıda markanın imzası tek bir yontma üslubunda aranmaz. Ayırt edici olan, taşın seçimi ve bir araya getirilen usta kadrosudur; aynı ad altında birbirinden hayli farklı ellerin işi çıkabilir. Bu model, üretimin küçük atölyelere ve tek tek ustalara dağıldığı Türkiye'de, işleri toplayıp yurt dışındaki alıcıya ulaştıran bir aracı katmanın doğal sonucu sayılır.

Ürün yelpazesi

Katalogda ağırlık klasik biçimlerdedir, ancak yelpaze bununla sınırlı değildir. Gövdesi taştan yontulmuş kalabaş modeller, uzun saplı churchwarden örnekleri, insan ve hayvan başı biçiminde figürlü oymalar, tek hazneye iki ağızlığın bağlandığı çift saplı tasarımlar, hiç cilalanmamış "natural" yüzeyli pipolar, 9 mm filtre yuvalı modeller ve sigara ağızlıkları yer alır. Kalabaş modellerin bir bölümünde gövde için Afrika kökenli okume ağacı kullanılır. Bazı pipolarda hazne ile ağızlığın birleştiği yere 925 ayar gümüş bilezik geçirilir.

Taşın kaynağı

Marka blok lüle taşıyla çalıştığını belirtir; yani kırıntı taşın bağlayıcıyla preslenmesiyle elde edilen malzemeyle değil, ocaktan çıktığı gövde hâlinde oyulan taşla. Türkiye'de bu nitelikteki taşın başlıca yatakları, yüzyıllardır Eskişehir lüle taşı oymacılığı geleneğini besleyen yöredir; markanın kullandığı blokların hangi ocaktan geldiği ise açıklanmamıştır.

Altinok kendi sitesinde bir ocak ziyaretini fotoğraflarla belgelemiştir. Bu kayıtlarda ocakların aile ölçeğinde, çoğu zaman akraba olan birkaç kişiyle işletildiği; taşın otuz metreye varan derinliklerden ahşap merdiven ve el vinci gibi elde yapılmış düzeneklerle çıkarıldığı; hangi kuyudan kullanılabilir bir blok geleceğinin kazıya başlamadan kestirilemediği aktarılır. Marka, kendi beyanına göre bugüne dek elliden fazla ülkeye gönderim yapmıştır.