Armellini

Armellini, Kuzey İtalya'da Lombardiya bölgesinin Varese iline bağlı Barasso köyünde çalışan küçük bir aile atölyesidir. 1959'da Mauro Armellini tarafından kurulmuş, kurucunun 2004'teki ölümünden sonra kızı Vilma Armellini'ye geçmiştir. Atölye bugün üçüncü kuşağın da katıldığı bir düzende sürmekte; İtalyan pipo üretiminde tezgâhın başında bir kadının bulunduğu az sayıdaki markadan biri sayılmaktadır.

Teneke ustalığından pipoya

Barasso, bir dönem dünyanın en büyük pipo üreticileri arasında sayılan Rossi fabrikasının bulunduğu köydür; bölgede pipo, kuşaklar boyunca sıradan bir geçim işi olmuştur. Mauro Armellini'nin asıl mesleği teneke ustalığıydı; anlatılana göre köy kahvesinde girilen bir iddia onu boş zamanlarında Rossi'nin tezgâhına götürdü. Ailenin tarihçesi, kendi işini kurduğu 1959'da arkasında on beş yıla yakın bir zanaat birikimi bulunduğunu söyler. Kuruluşu 1960'a taşıyan kaynaklar da vardır.

Atölyenin dışa açılması, ürünleri beğenip okyanus ötesine taşıyan bir Amerikalı toptancıyla kurulan bağlantı sayesinde hızlandı. En hareketli döneminde aile dışında on kadar kişinin çalıştığı işletmede yıllık üretim yirmi bin pipoya ulaşmış, kimi yıllar bu sayıyı aşmıştır. Kayıtlara göre 1982 Dünya Kupası'nın kazanılmasının ardından Cumhurbaşkanı Sandro Pertini'nin millî takım teknik direktörü Enzo Bearzot'a armağan ettiği pipo da bu atölyeden çıkmıştır.

Kimi pipo sitelerinde Mauro Armellini'nin bir dönem Savinelli bünyesinde çalıştığı ve bu markanın tanınmış rustik yüzeylerinin gelişiminde payı olduğu yazılır. Ailenin kendi tarihçesinde böyle bir dönem geçmediği için bu bilgi doğrulanmış sayılmaz.

Vilma Armellini ve kuşak değişimi

Mauro Armellini 2004'te öldüğünde işi, dört kız kardeşin ikincisi olan Vilma devraldı. Vilma işletmenin idari yanı kadar pipo yapımının bütün aşamalarını da yıllar içinde babasının yanında öğrenmişti; devraldığında uzun süredir kendi başına pipo bitirdiği aktarılır. Üretim küçük bir atölyede sürer ve yılda yaklaşık 1.500 parçayla sınırlıdır. Vilma'nın oğlu Matteo atölyede annesiyle birlikte çalışarak üçüncü kuşağı temsil eder.

Atölyenin çevresinde 2008'den bu yana bir pipo kulübü toplanır. Tek parçaların bir bölümü Salvador Dalí ve Giorgio de Chirico gibi sanatçılara adanmıştır; bu parçaların tasarım fikri kulübün başkan yardımcısı Modesto Verderio'ya, yapımı ise Vilma Armellini'ye aittir.

Üretim anlayışı ve seriler

Atölye, işlediği funda kökü (briyar) bloklarının en az bir yıl dinlendirilmiş olmasını şart koştuğunu belirtir. Makineye bırakılan pay bilinçli olarak dardır; biçimlendirmenin ağırlığı el tezgâhındadır. Kalıba bağlı kalmayan bu çalışma düzeni, kök parçasının doğal biçimini izleyen serbest form (freehand) gövdelerin atölyenin en tanınan işi hâline gelmesini beraberinde getirmiştir. Yüzeyde düz cilalı bitirişin yanında rustik ve kumlanmış işlemler kullanılır; bu ayrımlar için yüzey işlemleri maddesine bakılabilir.

Elde biçimlendirilen tek parçaların yanında kataloğa yerleşmiş klasik seriler de vardır. Bunlar arasında Suprema, Chairman, Elite, Cometa, Chicco, Moyenne, Lolita ve gümüş bilezikli Spigot ile Canadian ve Lovat gövdelerine ayrılmış seri sayılabilir.