Dunhill Ağızlıkları: Özgünlük Belirtileri ve Sınırları

Dunhill ağızlıkları, marka tarihçesinde hazneden bağımsız bir parça olarak değil, pipoyla birlikte biçimlenen bir bütünün yarısı olarak ele alınır. Bu üretim alışkanlığı ağızlığı, Dunhill koleksiyonculuğunun en çok tartışılan ayrıntısına dönüştürmüştür: bir pipoda duran ağızlığın fabrikadan o hazneyle birlikte çıkıp çıkmadığı, eski örneklerin çoğunda kesin olarak söylenemez.

Elde kesim ve dudak biçimleri

Erken dönemde pipoların büyük bölümü vidalı ya da askerî (military) geçmeli ağızlıkla satılıyor, hazne ile ağızlık ayrı ayrı üretilip işin sonunda birleştiriliyordu. Dunhill'de ise geçmeli ağızlık kabaca kesilmiş hazneye daha başta oturtuluyor, zımpara ve perdah aşamalarını hazneyle birlikte geçiyordu. Ağızlıklar kalıba dökülmek yerine ebonit (vulkanit) çubuk ya da levhadan elde kesiliyor, geçme ucu tek tek inceltilerek sapa uyduruluyordu.

Dudak biçimi zaman içinde değişti. İlk örneklerin kalın dudağı 1920'lerde incelip genişledi, 1930'larda buna balık kuyruğu (fishtail) biçimi eklendi. İşçilik maliyeti nedeniyle 1976'da makineyle kesim denendiğinde dudak yeniden kalınlaştı; gelen şikâyetler üzerine el işçiliğine dönüldü. Bu evrimin ayrıntılı dökümü Eski Dunhill ile Yeni Dunhill maddesindedir.

Beyaz nokta

Elde kesilen bir ağızlığın hangi yüzünün üste geleceği bakışla ayırt edilemediğinden, üst yüze küçük beyaz bir işaret konuldu. Yaygın kabul bu uygulamayı 1915'e tarihler; kimi kaynaklar 1912'yi anar. Nokta başlangıçta ince bir fildişi silindirdi, sonraki on yıllarda yerini plastik ve akrilik aldı, çapı da büyüdü. Ebonit dışındaki malzemelerden yapılan ağızlıklarda fabrikanın bilerek beyaz olmayan bir nokta kullandığı belirtilir. Markanın genel tarihçesi Dunhill (White Spot) maddesinde ele alınır.

Damgaların söylediği ve söylemediği

Erken dönem ağızlıklarına bir tescil numarası vurulmuştur; derlemelerde bu uygulamanın 1910'ların ortasından 1930'ların başına kadar sürdüğü kabul edilir. Numaranın taşıdığı bilgi sanıldığından dardır: fabrika yedek ağızlıkları da aynı numarayla ürettiği için damga yalnızca parçanın erken bir Dunhill ağızlığı olduğunu gösterir, o hazneye ait olduğunu göstermez. Damga ayrıca sığdır ve tekrarlanan cilalamayla silinebilir. Sapa vurulan patent numaraları ile yıl kodu ise ağızlığın değil haznenin bilgisidir; okunuşu Dunhill Patent Damgaları ve Tarihlendirme maddesinin konusudur.

Özgünlüğü ölçmenin güçlüğü

Geri kalan ölçütler de tek başına kanıt sayılmaz. Dudak biçimi, sap ile ağızlık arasındaki hizalanma ve geçme ucunun profili yıllar içindeki aşınmadan ve tekrarlanan perdahtan etkilenir; fazla cilalanmış bir ağızlıkta düzgün geçiş kendiliğinden bozulabilir, sapı inceltilmiş bir pipo ile yalnızca çok perdahlanmış bir pipo aynı görüntüyü verebilir. Bakım ve onarımın bıraktığı izler için Pipo Onarımı ve Ağızlık Bakımı maddesine bakılabilir.

Tabloyu karmaşıklaştıran son etken, markanın özel siparişe açık olmasıdır. Kayıtlara göre kehribar, bağa ve fildişi ağızlıklar katalogda yer almış, İkinci Dünya Savaşı yıllarında malzeme kısıtları nedeniyle boynuz kullanılmıştır; bu malzemelerin karşılaştırması Ağızlık Malzemeleri maddesindedir. Alışılmadık görünen bir ağızlık bu yüzden çoğu zaman sonradan değiştirilmiş olmaktan çok, dönemin sipariş seçeneklerinden birine denk gelir. Bütün bunlar birlikte düşünüldüğünde, eski bir Dunhill'de ağızlık için kesin bir özgünlük hükmü vermek yerine işaretlerin tümünü birlikte değerlendirmek yerleşmiş yaklaşımdır.