top of page
< Back

Dunhill Tütün Kutuları: Ambalaj ve Tarihlendirme

Dunhill tütün kutuları, İngiliz pipo tütünü koleksiyonculuğunda tarihlendirmenin en sağlam dayanaklarından sayılır. Harmanın adı on yıllar boyunca aynı kalsa da kabın ölçüsü, kapak biçimi, dibindeki damga ve etiketteki kraliyet beratı ibaresi belirli aralıklarla yenilenmiştir; bir kutunun dönemi büyük ölçüde bu dört ayrıntının birlikte okunmasıyla saptanır. Ölçütleri ilk kez derli toplu biçimde ortaya koyan çalışma John C. Loring'in 1997 tarihli incelemesidir. Harmanların kendi tarihi için Dunhill Pipo Tütünleri: 1907-1990 maddesine bakılabilir.

Kabın biçimi ve ölçüsü

Kayıtlara göre en erken kaplar vakumsuzdu; 1909'a tarihlendirilen bir fotoğrafta yarım ve bir librelik kutular, birbirine yakın iki ayrı "My Mixture" etiketiyle görünür. Birinci Dünya Savaşı yıllarında bıçaklı kapaklı (knife-lid, cutter-top) kaba geçildi. Bu tasarımın ayırt edici yanı çift kapaklı olmasıdır: ince metalden bir iç kapak tütünü hava almaz biçimde mühürler, gövdeye geçen dış kapağın kenarında ise mührü kesmeye yarayan kaydırmalı küçük bir bıçak bulunur. Mühür kesildikten sonra dış kapak yalnızca örtü işlevi görür. Uzun süreli saklamaya ve denizaşırı nakliyeye elverişli bu düzenin markanın yayılmasında payı olduğu kabul edilir. En yaygın ölçü dört onstu; sekiz ve iki onsluk kaplar da yapılıyor, preslenmiş flake (dilim kesim) harmanlar çoğunlukla iki onsluğa konuyordu.

Loring'in incelediği örneklerde yirmili yıllardan ellili yıllara dört onsluk kap yaklaşık dört inç çapında ve iki inç yüksekliğindedir; birkaç harman daha dar ve yüksek bir kutu kullanmıştır. Ellili yılların sonu ile altmışlı yıllarda metal inceldi, çap 3,75 inçe düştü, dış kapak parlak altın rengini ve alt kenarında belirgin bir kıvrımı aldı. Altmışlı yılların ortasından sonuna doğru ambalaj kökten değişti: kâğıt etiketli bıçaklı kapağın yerini boyalı, burmalı kapaklı (coin-twist) kutu aldı. Geçiş kademeliydi; 1968/69 toptan kataloğunda iki tip yan yana yer alır.

Etiket ve dip damgası

Gövdeyi saran kâğıt etiket her harman için ayrı basılır, dış kapak ise Alfred Dunhill'in imzasını ve çoğu zaman kırmızı bir mühür tıpkıbasımını taşıyan kâğıt bantla gövdeye tutturulurdu. Burmalı kapağa geçişte bu mühür kalktı, "My Mixture" etiketine uzun kuyruklu "dunhill" yazısı geldi. Dar dağıtımlı "My Mixture" kutularında etiket tekbiçimdir, harman numarası yan etikete elle yazılırdı. Erken örneklerin adres bölümünde telefon ve telgraf bilgisi görülür; 1920'lerde New York ve Paris şubeleri açılınca burayı şube adresleri doldurmuştur.

Dip damgası ayrı bir ipucudur: kırklı ve ellili yılların kutularında yalnızca "MADE IN GREAT BRITAIN" ibaresi vardır, ağırlık damgası ilk kez altmışlı yıllarda dört onsluk kaba vurulmuştur. Yetmişli yıllarda ortak pazara uyum sürecinde damga onstan gram-ons ikilisine çevrildi ve on yılın sonunda dört onsluk kap 100 grama indi.

Berat ibaresinin takvimi

Kraliyet beratı ibaresi tek başına da yaklaşık bir tarih aralığı verir:

  • 1921'de Galler Prensi Edward'dan alınan berat, 1927 kataloğundaki kimi harmanların etiketinde görülür; Prince of Wales adlı harmanın etiketine hiç eklenmemiştir.

  • Berat 1936'daki tahttan feragatle düşmüş, kayıtlara göre 1938'de VI. George'dan alınan yeni beratla etikete kral için düzenlenmiş ibare girmiştir.

  • İkinci Dünya Savaşı yıllarının kutuları ayrıca bir "savaş dönemi ambalajı" imi taşır.

  • Savaştan sonra berat yan etiketten üst etikete taşınmıştır.

  • Kralın 1952'deki ölümünün ardından hükümdara doğrudan gönderme kaldırılmış, birkaç yıl sonra "merhum kral" biçimindeki ifade benimsenmiş ve altmışlı yılların başına dek kullanılmıştır.

  • Burmalı kapakla birlikte ibare kraliçe adına yenilenmiş, doksanlı yılların başında ise etiketten büsbütün çıkarılmıştır.

Üretici ibaresi

Yetmişli yılların sonunda harmanlama işi dışarıya verilince etiketten "Alfred Dunhill tarafından harmanlanmıştır" ibaresi düştü, yerini yalnızca üretim ülkesini bildiren biçimler aldı. İşi devralan üreticinin kimliği kesin değildir; en sık anılan iki ad, 1810'da Belfast'ta kurulup 1953'ten sonra Carreras ve Rothmans International çatısına giren Murray, Sons & Co. ile McConnell'dir. Beratın kalkmasından sonra ibare önce "Alfred Dunhill Ltd. yetkisiyle", 1994 dolayında ise "Dunhill Tobacco of London ile birlikte" anlamına gelen biçimlere dönüştü. Harmanların bu tarihten sonraki seyri Dunhill Tütün Harmanları maddesinde ele alınır.

bottom of page