J. Alan Pipes (Jeff Gracik)

J. Alan Pipes, Amerikalı usta Jeffrey A. Burt-Gracik'in (bilinen adıyla Jeff Gracik) Kaliforniya'nın San Diego kentindeki atölyesinde tek başına ürettiği el yapımı funda kökü (briyar) pipoların markasıdır. Marka, çağdaş Amerikan atölye pipoculuğunun 2000'li yıllarda yükselen kuşağı içinde sayılır; şekil anlayışını büyük ölçüde Danimarka geleneğinden alan ve her parçası tek tek numaralanıp yıl damgası taşıyan üretimiyle tanınır.

İlahiyattan tezgâha

Gracik, Pennsylvania'nın Meadville kentinde doğdu. Zanaatla ilk uğraşı, kayıtlara göre Princeton'da ilahiyat alanında yüksek lisans yaptığı yıllara rastlar: hobi sınıfı briyar bloklar, hazır ağızlıklar ve birkaç el aletiyle yaptığı denemeler. O sıradaki planı akademide kalmaktı. İlk briyar pipolarını 2000'li yılların başında biçimlendirdiği, kısa süre sonra ilk tornasını edindiği ve ilk satışını 2000'lerin ortasında yaptığı aktarılır. Denemeler birkaç yıl içinde tam zamanlı bir işe dönüştü, akademik yol bırakıldı. Gracik eşiyle birlikte San Diego'ya yerleşti ve markanın bugün de bağlı olduğu tek kişilik atölyeyi burada kurdu.

Ustalar ve etkiler

Gracik'in öğrenimi düzenli bir çıraklıktan çok, ustaları tek tek ziyaret ederek ilerledi. Başlangıç yıllarında amatörlere yönelik yaygın bir pipo yapım kılavuzundan ve pipo ustası Tim West ile kurduğu temastan yararlandı. Belirleyici durak ise o sırada STOA Briars adıyla çalışan Todd Johnson'ın atölyesi oldu: Danimarka okulunun akıcı biçim anlayışını ve bloktaki damarı sonuna kadar değerlendirmeyi amaçlayan Danimarka usulü delme yöntemini burada öğrendi. Gracik'in anlatımına göre bu ziyaretin ardından hem tezgâhını hem de kullandığı malzemeyi yeniledi. Sonraki yıllarda Danimarkalı Tonni Nielsen ile J. Davis Pipes atölyesinin sahibi Jody Davis'i izlediği ustalar arasında sayar; tasarımlarını koleksiyoncu ve meslektaşlarının eleştirisine açık tuttuğunu da belirtir.

Damga düzeni ve işçilik

Markanın derecelendirmesi yaygın atölye uygulamasından ayrılır. Kademe adı olarak yalnızca, seyrek üretilen ve ustanın sörf tutkusuna gönderme yapan Wave kullanılır; geri kalan pipolara kademe verilmez. Bunun yerine her parçaya üretim sıra numarası ile yapıldığı yıl vurulur, böylece herhangi bir J. Alan piposunun atölye tarihindeki yeri doğrudan damgadan okunabilir.

Üretimde yalnızca kurutulup dinlendirilmiş üst sınıf briyar kullanılır. Gracik bloğa önceden kararlaştırılmış bir kalıp dayatmadığını, biçimin damarın gidişine göre ortaya çıktığını söyler; bu yüzden atölyenin üretimi klasik şekil adlarıyla tam örtüşmez. Ağızlıklar ebonit, cumberland ya da eski stok Bakelit'ten elde kesilir, ağız açıklığı da elde işlenir. Süsleme az tutulmuştur; kimi pipolarda bambu, şimşir ve ustanın kendi işlediği gümüş bilezikler görülür. Yüzey işlemi ise düz ve kumlama olmak üzere iki seçenekle sınırlıdır.

Alan Brothers

Tek kişilik atölyenin üretimi talebi karşılamaya yetmeyince Gracik, kardeşi Jeremy Gracik ile Alan Brothers adlı ikinci bir hat kurdu. Hattın başlangıcı için kaynaklar 2013 ve 2015 olmak üzere iki ayrı yıl verir; aradaki çelişki giderilebilmiş değildir. Alan Brothers pipoları Jeff'in çizdiği sınırlı sayıda şekilden oluşur: kaba işçilik makineyle yapılır, montaj ve bitirme elde tamamlanır. Kayıtlara göre kaba biçimlendirme İtalya'da, son işçilik ABD'de yürütülür.