J.B.B. (Joseph B. Brown)

J.B.B., Doğu Yorkshire'ın liman kenti Kingston upon Hull'da iş gören Joseph B. Brown'ın pipolarında ve tütüncü malzemelerinde kullandığı damgadır. Damga, kurucunun adının baş harflerinden gelir. İşletme 1870'lerin başında kurulmuş, 1920'lere kadar varlığını sürdürmüştür. Dönemin tanıtım metinlerinde işletme bir imalathane olarak değil, "Hull'da tütüncü malzemesi ithalatçısı" olarak anılır. Bu nitelendirme, taşra tütüncülüğünde sık rastlanan karma bir işleyişe işaret eder: parçaların bir bölümü dışarıdan alınır, montaj ve son işçilik yerinde yapılırdı.

Kurucu ve işletmenin seyri

Joseph Brown 1844 dolaylarında Derbyshire'ın Ashbourne kasabasında doğmuştur. Mesleğe pipoyla değil, kuyumculuk alanında gezici satış temsilcisi olarak başlamıştır; bu erken geçmiş, sonraki yıllarda ürünlerinde görülen madenî işçilik ilgisini açıklar niteliktedir. 1871'e gelindiğinde Hull çevresine yerleşmiş, 1875'te de burada evlenmiştir. Pipo ticaretiyle ilişkisi 1876'ya uzanır; kayıtlara göre o yıl "tütün pipoları için bilezik ve monte parçaları" konulu bir patent almıştır. Bu patentin bağımsız bir tescil kaydına bugüne kadar ulaşılamamıştır.

İşletmenin uzun yıllar boyunca sabit adresi Hull'daki 41 Brook Street'tir. 1892 tarihli Hull ticaret rehberi Joseph Brown'ı bu adreste "tütün ve tuhafiye ithalatçısı" olarak kaydeder; nüfus sayımlarındaki meslek tanımları da aynı yöndedir. Brown'ın oğullarından en az ikisinin işe girdiği, işletmenin 1922'ye kadar rehberlerde göründüğü bilinir. İşletmenin son döneminde yönetimin büyük oğula geçmiş olabileceği ileri sürülür; ancak bu, rehber kayıtlarındaki ad değişikliğinden yapılmış bir çıkarımdır ve belgeyle doğrulanmış değildir.

Ürünler ve damga okuma

J.B.B. adı altında hem briyar hem lüle taşı pipolar ile puro ağızlıkları ve iki ucu kesik ince purolar için yapılan cheroot ağızlıkları çıkmıştır. Bu ürünlerin ayırt edici yanı, gövde ile ağızlık birleşiminde sıkça kullanılan gümüş bileziktir. Kurucunun kuyumculuk geçmişi ve 1876 patentinin konusu göz önüne alındığında, madenî bileziğin markanın rastlantısal değil bilinçli bir imzası olduğu söylenebilir.

Gümüş bilezik, bugün koleksiyoncu açısından maddenin en işlevsel ayrıntısıdır: Britanya'da ayarhane damgaları yıl yıl değişen tarih harfleriyle vurulduğu için, bilezikteki damga takımı pipoya oldukça dar bir tarih aralığı verir. Bilinen J.B.B. örneklerinde Chester ve Birmingham ayarhanelerinin damgaları görülmüştür. Chester ayarhanesi 1962'de kapanmış olsa da tarih harfi cetvelleri eksiksiz yayımlanmıştır; dolayısıyla gümüş bilezikli bir J.B.B. piposunun yapım yılı, gövdedeki marka damgasına değil bilezikteki ayar damgasına bakılarak saptanır. Ticaret rehberleri ve sanayi arşivlerinin bu tür kimliklendirme çalışmalarındaki yeri için Grace's Guide kayıtları maddesine bakılabilir.

Markanın kendine ait bir şekil numarası dizgesi ya da yaygın bilinen bir model serisi belgelenmemiştir. Bu nedenle J.B.B. bugün, üretim hacmiyle değil, Viktorya ve Edward dönemi Britanya taşra tütüncülüğünün nasıl işlediğini gösteren tipik bir örnek olmasıyla anılır.