Johny Pipes

Johny Pipes, İran'ın kuzeyindeki Babol kentinde Meysam Jahani tarafından kurulan el yapımı pipo atölyesidir. Kayıtlara göre 2018'de tek kişilik bir tezgâh olarak başlayan iş, birkaç yıl içinde İran dışındaki satıcılara da ulaşan tanınır bir imzaya dönüşmüştür. Atölyenin bilinirliği büyük ölçüde, ülkesinde köklü bir pipo yapım geleneği bulunmayan bir ustanın kendi kendine öğrenerek uluslararası koleksiyonculara ulaşmasından kaynaklanır.

Kuruluş ve usta

Anlatıldığına göre Meysam Jahani tezgâha bir meslek hedefiyle değil, üniversitede sürdürdüğü işin kesintiye uğradığı bir dönemde yan uğraş arayışıyla oturmuştur. Ustanın herhangi bir atölyede çıraklık dönemi geçmez; el becerisini büyük ölçüde ders niteliğindeki çevrim içi videoları izleyerek geliştirdiği, bu süreçte yine İranlı bir pipo yapımcısı olan Aref Rahimi'den destek gördüğü aktarılır. Başlangıçtaki yarı zamanlı uğraş kısa sürede tam zamanlı mesleğe dönüşmüş, üretim Johny Pipes imzası altında toplanmıştır. Atölyenin İran dışındaki görünürlüğü ise Amerika Birleşik Devletleri merkezli pipo satıcılarının koleksiyonlarına girmesiyle artmıştır.

Bu yol, artisan pipo ve fabrika piposu ayrımının son yıllardaki tipik örneklerinden biri sayılır: küçük ölçekli, tek elden çıkan üretim, kendi ülkesinin iç pazarına bağlı kalmadan doğrudan uluslararası alıcıya ulaşabilmektedir.

Üretim ve biçim dili

Atölye gövdelerinde funda kökü (briyar) kullanır. Ağızlıklarda hangi malzemenin tercih edildiği tanıtım metinlerinde ayrıca belirtilmez; artisan atölyelerde yaygın olan ağızlık malzemeleri söz konusudur. Yüzey işlemi düz cilalı gövdelerden rustik dokulara kadar değişir; kumlama uygulanan işlerde damar dokusunun kabartılması gözetilir.

Ustanın imzası sayılan biçim, kalabaş düzenidir. Hem geleneksel kalabaş hem de dumanın hazne altındaki boşlukta genişleyerek soğuduğu ters kalabaş (reverse calabash) yapısı, atölyenin en çok bilinen işlerini oluşturur. Kalabaş düzeni billiard, poker, pot, rhodesian ve volcano gibi klasik siluetlere de uyarlanır; böylece dışarıdan tanıdık görünen bir gövde çizgisi, alışılmadık bir iç düzenle birleştirilir. Kısa ve dolgun oranlarda çalışılan kalabaşlar ise atölyede ayrı bir başlık olarak ele alınır.

Koleksiyonlar

Johny Pipes işlerini seri adları altında toplar. Atölyenin kendi tanıtımında sayılan başlıklar arasında düz damarlı gövdelere ayrılan straight grain, cumberland, plateaux ve rustic serileri ile kalabaş ve ters kalabaş serileri yer alır. Bunlara Azar, Sadaf, Palas Cat ve Toca gibi başlıklar eklenir. Ayrıca tek örnek olarak üretilen işler için ayrı bir başlık kullanılır.

Bu adlandırma bir biçim sınıflandırması değildir: seriler daha çok yüzey işlemi, ağızlık malzemesi veya hazne düzeni üzerinden ayrışır. Bu yüzden aynı silueti birden fazla seride görmek mümkündür ve seri adı tek başına piponun biçimi hakkında fikir vermez. Atölyenin ürün yelpazesinin geleneksel çizgilerle daha serbest tasarımlar arasında gidip gelmesi de bu esnek düzenle ilgilidir.