Jørn Larsen

Jørn Larsen (d. 25 Mart 1949), Danimarkalı bir pipo ustasıdır. Kopenhag'ın yaklaşık elli kilometre güneyindeki küçük bir köyde doğdu ve mesleğe pipo tezgâhının değil, çilingir tezgâhının başında başladı. Bu geçmiş onu Danimarka atölyeleri arasında sıra dışı bir yere koyar: yalnızca pipo yapmakla kalmamış, pipo yapmakta kullandığı makineleri de kendisi çizip kurmuştur.

Çilingirlikten pipoya

Pipoyla ilgisi on altı yaşında, bir arkadaşıyla birlikte katıldığı pipo kulübünde başladı; ikili Kopenhag'dan aldıkları funda kökü (briyar) bloklardan kendilerine pipo yontuyordu. Okulu on yedi yaşında bitirince mekaniğe yöneldi ve çilingirlik çıraklığına girdi; eğitimini 1970'te, yirmi bir yaşındayken tamamladı. Askerlik hizmetinin ardından uzun yıllar bu meslekte çalıştı, bu arada pipo yapımı neredeyse tümüyle durdu. Otuz yaşlarında eline geçen bir briyar blok onu yeniden yontmaya döndürdü; bu kez arkasında olgunlaşmış bir metal işçiliği birikimi vardı.

Chonowitsch çevresi ve Stanwell

Pipo kulübünün düzenlediği bir gezi Larsen'i Emil Chonowitsch'in atölyesine götürmüştü. 1985 dolaylarında, bu kez kendi yaptığı pipoları göstermek için ikinci kez gitti ve orada ustanın oğlu Jess ile tanıştı. Jess'in aradığı özel aletleri üretmesiyle başlayan iş birliği yıllar boyu sürdü; Larsen'i Danimarka okulu çevresine bağlayan halka da bu tanışma oldu. Aynı yıllarda Stanwell için yarı mamul parçalar hazırladı; gümüş bilezik, bambu ve boynuz montajlarını üstlendi.

Kendi yaptığı tezgâhlar

Larsen daha çıraklık döneminde pipo yapımına özgü aletler üretmeye başlamış, bu iş için bir torna tezgâhı tasarlayıp kurmuştu. Ardından gelen makineler ağır işi hafifletmeye yarıyordu; bitirme aşaması ise her pipoda elde kalıyordu. Aynı biçimi birkaç kez üreteceği zaman kendi kurduğu kopyalama düzeneğini kullanıyor, tek parça çalıştığındaysa pipoyu tornada ya da serbest elle biçimlendiriyordu. Kayıtlara göre benzer bir tezgâh sonradan başka Danimarka atölyelerinde de iş görmüştür; hangi atölyelerin kullandığı bağımsız kaynaklarla doğrulanmış değildir.

Malzeme, üretim ve damga

Briyarını Yunanistan ve Korsika'dan getirtti. Ağızlıklarda çoğunlukla siyah ebonit, yer yer Cumberland ve kültür kehribarı kullandı; bileziklerde gümüş, şimşir, boynuz ve kehribara başvurdu. Yılda yaklaşık dört yüz pipo çıkarıyordu; bunların çoğu düz cilalı, önemli bir bölümü de kahverengi ya da siyah kumlamalıydı. Üretimin büyük kısmı Japonya, İsviçre ve Amerika Birleşik Devletleri'ne gidiyordu; Almanya'ya açılma denemesi ise beraberinde 9 mm filtreli modelleri getirdi. Atölyesi, ailesiyle birlikte taşındığı Lolland adasındaki evin bir odasına kurulmuştu. Pipoları genellikle üç satır hâlinde "JORN / LARSEN / DENMARK" damgası taşır; bu imzaya bugün ağırlıklı olarak ikinci el dolaşımdaki örneklerde rastlanır.