Monterey

Monterey, Amerikalı pipo üreticisi Kaufmann Bros. & Bondy'nin (KB&B) İkinci Dünya Savaşı yıllarında piyasaya sürdüğü, gövdeleri Akdeniz funda kökü yerine Kaliforniya'da yetişen manzanita kökünden yontulmuş pipo serisidir. Ad, seride kullanılan yerli ağacın ticari karşılığı olan "Mission Briar" tanımıyla birlikte anılır ve dönemin en bilinen briyar ikamesi denemelerinden birini temsil eder.

Savaşın dayattığı arayış

Savaş yılları Amerikan pipo sanayisini iki yönden sıkıştırdı: Akdeniz'den gelen funda kökü sevkiyatı kesildi, alüminyum gibi bağlantı parçalarında kullanılan madenler ise askerî önceliğe bağlandı. Kaywoodie markasını yürüten Kaufmann Bros. & Bondy, üretimi sürdürebilmek için ülke içinde yetişen sert kök arayışına girdi. Bu iş için 1941'de kurulan Pacific Briarwood Company adlı yan şirket, Kaliforniya'daki Santa Cruz dağlarının yamaçlarında manzanita kökü kesip kurutmakla görevlendirildi.

Manzanita, briyarın da içinde bulunduğu fundagiller (Ericaceae) familyasından bir çalıdır; kökünde pipo yapımına elverişli, sıkı dokulu topaklar oluşturur. Buna karşın yanma davranışı ve tat aktarımı bakımından Akdeniz funda köküyle aynı sonucu vermediği kabul edilir. Aynı yıllarda, yine Kaywoodie örgütlenmesi içinde yer alan Reiss-Premier Pipe Co. da bu ağaçtan pipo üretti; dolayısıyla "Mission Briar" tek bir firmanın değil, savaş dönemi Amerikan sanayisinin ortak çözümüdür. Benzer arayışların daha geniş bir dökümü için pipo yapımında kullanılan alternatif ağaçlar maddesine bakılabilir.

Damgalar ve seriler

Serinin ayırt edici izi şank damgasıdır: pipoların büyük bölümünde Monterey ve Mission Briar yazıları birlikte bulunur. Ağızlıklarda beyaz kakma işaretler kullanılmış, bu işaretlerin çizgi ve nokta düzeni örnekten örneğe değişmiştir. Kaywoodie'nin yerleşik alışkanlığının tersine, Monterey gövdelerinin çoğuna şekil numarası vurulmamıştır; bu eksiklik seriyi Kaywoodie şekil numaralarına dayanan tarihlendirme yöntemlerinin dışında bırakır.

Koleksiyoncu anlatımlarında dolaşan 1946 tarihli bir tanıtım broşürü, serinin dört kalite basamağına ayrıldığını gösterir. Bağımsız bir belgeyle doğrulanamamış olan bu ayrım şöyle özetlenebilir: basamakların en üstünde doğal cilalı ve geniş alüminyum bilezikli Forty-Niner, hemen ardından bilezik taşımayan Carburetor Virgin Grain gelir. Alt iki basamağı ise renkleriyle tanımak mümkündür; Specimen Grain orta tonda kahverengi, Select Grain ise koyu erik rengindedir.

Serinin sonu

Savaş bitip Akdeniz'den funda kökü tedariki normale dönünce manzanita denemesi sürdürülmedi; Pacific Briarwood Company 1947'ye gelindiğinde faaliyetini durdurmuş, seri de kataloglardan çekilmişti. Bugün Monterey damgalı pipolar, bir markadan çok belirli bir dönemin belgesi olarak toplanır. KB&B damgalarının genel çerçevesi ve tarih aralıkları için Kaywoodie koleksiyoncu kılavuzu yararlı bir başvurudur.