Paradis Pipes

Paradis Pipes, Quebec'te üç kuşağa yayılan bir pipoculuk geleneğinin son halkasıdır. Markanın adını taşıyan Gilles ve Fernand Paradis kardeşler, babalarının kuşağından devraldıkları atölye bilgisini 1978'de kendi imzaları altında toplamış; Kanada içinde tütüncüler aracılığıyla dağıtılan, orta ölçekli ama tümüyle yerli bir üretim çizgisi kurmuşlardır.

Ailenin pipoyla tanışması

Hikâye markadan çok önce, 1922'de Paradis ailesinin Amerika Birleşik Devletleri'ne göç etmesiyle başlar. O sırada on altı yaşında olan Lucien Paradis (1906-1979), Massachusetts eyaletinin Fall River kentinde amcası Joseph B. Desjardins'in pipo fabrikasında çırak olarak işe girer. JD damgasıyla tanınan bu işletme bir dönem altmış kişi çalıştıracak büyüklüğe ulaşmış, Desjardins ağızlık işlemeye yarayan bir makine ile bir kâse raspası tasarımı için iki patent almıştır.

Bu çıraklık dönemi Büyük Buhran'la kapanır: 1930'da işsiz kalan Lucien Quebec'e döner ve tarım makineleri sektöründe çalışmaya başlar; pipo yapımını bir süre yan uğraş olarak sürdürür. Ailenin geri kalanının da Quebec'e yerleşmesinin ardından, 1933 dolaylarında iki kardeşiyle birlikte kendi pipo fabrikasını kurar. Bu işletme en geniş döneminde on sekiz kişi çalıştırmış, 1960'larda yılda elli binin üzerinde pipo üretmiştir. Üretimin tek bir marka adı altında toplanmaması dikkat çekicidir: aynı tezgâhlardan JBL, Dr. Thomas, Fernand Gignac, S.C. Pipes, New London Golfer ve Jo Thomassin damgalı pipolar çıkmıştır. Bu nedenle Kanada üretimi olduğu ilk bakışta anlaşılmayan pek çok pipo, kaynaklara göre bu atölyeye dayanır.

Markanın kuruluşu ve üretimi

Paradis adı ilk kez 1978'de, Quebec zanaatkârlarının düzenlediği bir salonda kullanılır. Kardeşler o tarihten sonra hem seri üretimi hem de sınırlı sayıda elde bitirilen parçaları aynı damga altında toplar. Kayıtlarda geçen rakamlara göre yıllık üretim sekiz bin civarındadır ve bunun dört yüz kadarı elde yapılmış olarak nitelenir. Kullanılan hammadde Yunanistan'dan gelen briyar bloklarıdır; Akdeniz kökenli funda kökü, Kanada'da yerli bir alternatifi bulunmadığı için Kuzey Amerika atölyelerinin çoğunda olduğu gibi burada da ithal edilir.

Ürün yelpazesi klasik İngiliz kalıplarından serbest biçimli freehand parçalara kadar uzanır. Yüzey işlemi olarak düz cilalı gövdelerin yanı sıra rustik oyma da yaygındır. Koleksiyoncu elindeki örneklerde sap üzerinde el yazısı biçiminde "Paradis" damgası, yanında iki ya da üç haneli bir şekil numarası ve kimi parçalarda dört haneli bir üretim yılı görülür. Marka için ayrıntılı bir tarihlendirme kılavuzu yayımlanmadığından, bu yıl ve şekil damgaları örnekleri sınıflandırmakta kullanılan başlıca ipucudur. Yüzey işlemleri arasındaki ayrımı bilmek, bu damgaları okurken işe yarar.

Sonrası

Kardeşlerin atölyesi kayıtlarda Quebec kentine, Sainte-Foy semtine bağlanır. Şirketin 2000'li yıllar içinde faaliyetini bıraktığı anlaşılmaktadır; Les Pipes Paradis adlı tüzel kişiliğin sicilden düşürüldüğü yönündeki bilgi resmî bir arşiv belgesiyle doğrulanamadığından kesin bir kapanış tarihi verilemez. Bugün Paradis damgalı pipolar daha çok koleksiyoncu elinde ve restorasyon yazılarında görülür; marka, Kanada'nın sanayi ölçeğinde pipo üretebilmiş sayılı atölyelerinden birinin kaydı sayılır.