Pibe-Dan

Pibe-Dan, savaş yıllarının Kopenhag'ında açılıp yarım yüzyıla yakın ayakta kalan, hem kendi adıyla pipo yaptıran hem de Danimarkalı bağımsız ustaların işlerini vitrine taşıyan bir dükkândır. Adı kurucusundan gelir: H. Dan-Christensen camiada "Pibe-Dan" lakabıyla anıldığı için işletme de bu adla yerleşmiştir. Kuruluş tarihi Mayıs 1943, kapanış tarihi 1991'dir. Aradaki dönemde Danimarka yapımı el işi pipo arayan koleksiyoncular için şehirdeki başlıca adreslerden biri sayılmıştır.

Shape-Reformed serisi

Pibe-Dan yalnızca başkalarının pipolarını satan bir mağaza değildi; kendi adını taşıyan pipolar da yaptırıyordu. Bunların en bilineni Dan Shape-Reformed adlı seridir. Ad, geleneksel bir biçimin yeniden ele alındığını anlatır: bu pipoların çanağı alışılmıştan çok daha uzun ve diktir, yani "stack" denilen yüksek çanaklı düzene yakındır. Gövdelerde Korsika kaynaklı funda kökü (briyar) kullanıldığı belirtilir. İşletme, bu yüksek çanağın içimi serinlettiğini ve nemi azalttığını öne sürerek biçimi bir teknik üstünlük olarak tanıtmıştır; söz konusu iddia dönemin katalog diline aittir ve bağımsız bir ölçüme dayanmaz. Shape-Reformed altında Danois, Standard, Champion ve Half Chimney gibi alt hatlar yer alıyordu.

İşletmenin ilk kataloğu 1950'lerin sonunda çıktı ve müşteri kitlesinin büyük bölümü yurt dışında olduğu için İngilizce hazırlandı; aynı yolu W.Ø. Larsen da izlemişti. Kataloglarda Stanwell ve Kriswill gibi seri üreticilerin pipoları da satışa sunuluyordu.

Ustaların vitrini

Pibe-Dan'ı yalnızca bir perakendeciden ayıran şey, bağımsız ustalarla kurduğu ilişkidir. Sixten Ivarsson imzasını taşıyan Peewit, Oliphant ve Ukulele gibi biçimlerin ilk kez bu dükkânın kataloğunda göründüğü aktarılır. Gert Holbek, Sven Knudsen, Hans Hartmann, Arne Nygaard, Poul Hansen ve genç yaşta buradan geçen Tom Eltang gibi adlar ya kariyerlerine Pibe-Dan üzerinden başladı ya da uzun süre buradan sattı. Kayıtlara göre dükkân bu ustaların bir bölümüne kendi markası için de pipo yaptırıyor, imalatçının adının mağaza damgasıyla birlikte vurulmasına izin veriyordu.

Bu ilişkilerin en çok anlatılanı Preben Holm ile kurulanıdır. Holm, 1963'te henüz on altı yaşını doldurmadan Pibe-Dan'a pipo satmaya başladı; kısa süre içinde haftada yirmi ile otuz arasında pipo teslim eder oldu ve fiyatları dükkân belirledi. Bağlantı 1968'e kadar sürdü.

Bıraktığı iz

Pibe-Dan, W.Ø. Larsen'le birlikte savaş sonrası Danimarka Okulu diye anılan biçim anlayışının önünü açan işletmelerden sayılır. Dükkânın kapanmasından sonra da 1961-62, 1965-66, 1969 ve 1972-73 tarihli katalogları koleksiyoncular arasında dolaşımda kalmış, dönemin Danimarka üretimini tarihlendirmede başvuru belgesi hâline gelmiştir.